

D4096

@#། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨ་བྷི་དྷརྨ་ཀོ་ཥ་ཊཱི་ཀ་ལཀྵ་ཎྱཱ་ས་རི་ཎི་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ཞིག་རང་ཉིད་ཐུགས་ཀྱི་མུན་པ་ཤེས་བྱ་མ ལུས་ཡུལ་ཅན་རྒྱུད་ཀུན་ཞི།།ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐའ་ཡས་མཁྱེན་རབ་ཟེར་མ་ཐོས་མཐར་བསྐྱལ་ཞིང་། །ཐུགས་རྗེས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པའི་ཐུགས་མངའ་ཆོས་འཆད་པ་ཡི་ཕྱག་བརྐྱང་ཚུལ་དག་གིས། །འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་མཛད་དེ་ལ་དང་པོར་རབ་ཏུ་ཕྱག་འཚལ་ ཏེ།།ཉིད་ཀྱིས་དོན་ལེགས་ཐུགས་ཆུད་ཅིང་། །གྲོལ་བའི་ཐུགས་མངའ་ཐུབ་པ་ཡིས། །ཆོས་མངོན་གང་ཞིག་བཤད་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་སྤྲོ་བར་བྱ། །བསྟན་བཅོས་མཛད་པར་བཞེད་པས་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པའི་དགོས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་དེ། དེ་ཡང་སྟོན་པ་དང་བསྟན་བཅོས་ལ་གུས་ པ་བསྐྱེད་པའོ།།རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྗོད་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཤེས་པ་ལས་ནི་གུས་པ་སྐྱེ་སྟེ། སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཁོར་བའི་འདམ་དུ་བྱིང་བའི་སེམས་ཅན་དག་དྲངས་པས་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་ བར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།གུས་པ་སྐྱེས་ནས་ཡང་འཁོར་བའི་འདམ་དུ་བྱིང་བ་རྣམས་ཀློག་པ་དང་ཁ་དོན་དང་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་དག་ལ་འབད་པ་འཇུག་པས་ན་དེ་ལ་རྒལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཉན་པ་པོ་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཞན་པ་རྣམས་མི་རྨོངས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་དབྱིག་ གཉེན་གྱིས་སྦྱར་བ་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་བཤད་པའི་དོན་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱའོ།།བྱེད་ན་ཡང་རེ་ཞིག་གནས་བརྒྱད་པ་རང་ཁོ་ནའི་གོ་རིམས་ཀྱི་དགོས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ན་ཆོས་རྣམས་བསྡུ་བ་བསྟན་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཆོས་ རྣམས།།ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་འདི་ལས་མི་འཆོལ་བར་བསྟན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྟན་བཅོས་འདི་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དག་ཅི་རིགས་པར་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་ དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་པོར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པར་མཛད་དེ།ཁམས་བསྟན་པ་ནི་ཕལ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཁམས་ཀྱི་མཛོད་ཀྱི་གནས་ཞེས་སྒྲོགས་སོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་འཇུག་པ་དང་དམིགས་པ་ནི་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དབང་པོ་ཉེ་བར་བཀོད་དོ། །དེ་ནས་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཁམས་དང་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ སོགས་པའི་རིམ་པས་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ཁྱད་པར་དུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དེ་བསྙད་དོ།།དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་མཐའ་ཡས་པ་བྱུང་བ་དེ་ཡང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་ལས་དག་ལས་ཡིན་པ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ལས་རྣམས་བཤད་དོ། །ལས་དེ་དག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ རྣམས་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འབའ་ཞིག་པ་དག་ན་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གོ་རིམས་ནི། དེ་ལ་འཇུག་པ་མི་སྡུག་དང་། །ཞེས་པ་ འདི་ཡིན་ལ་གནས་དེར་དེའི་སྒྲུབ་པ་པོ་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལས་ན་ཤེས་པ་ལས་ཡིན། དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས་དང་དེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བཤད་དོ།

梵语：Abhidharmakośaṭīkālakṣaṇyānusāriṇīnāma
藏语：法上所说藏论随相释
顶礼圣文殊童子。
彼以自心智慧光明，遣除一切所知境界相续之暗，
以无量烦恼及非烦恼智慧光明，普照至边际，
具足遍满大悲心，以说法伸手之方便，
从轮回泥中拔济众生，首先至诚顶礼彼。
善达义理自在，
具解脱心之能仁，
所说阿毗达磨，
今当广为宣说。
论师欲造论，依论造作之必要而说，即是为令生起对导师及论典之敬信。
由宣说自他圆满利益，了知世尊之殊胜本质而生敬信，因具足断证圆满故，以及由拔济沉溺轮回泥中之有情，令趣入究竟果位故。
生起敬信后，沉溺轮回泥中者即精进于读诵、背诵、闻思等事业，由此得以超越。
为令听闻者不因念慧微弱而迷惑，当分别解说世亲论师所造《阿毗达磨俱舍论》之义。
首先当说八品次第之必要。此中虽有诸法摄类所说之有为无为等其他，然从'有漏无漏诸法'之理趣不乱而说，依烦恼品及清净品造此论典。
由烦恼及清净品为蕴界处所摄故，首先安立蕴等差别。由界说为主要，故称为界品。
烦恼及清净之趣入所缘由根门故，是故其后安立根品。
次说界、趣、生等差别之烦恼有情及器世间，如何由无明等及风轮等次第，依所依能依差别而生。
如是无边差别之生起，非由自在天等，而是由业，故其后说业品。
彼等诸业唯与烦恼俱行者有再生之功能，离贪者不见有生，故非独存，是故其后说烦恼品。
如是趣入烦恼及清净之次第，即是'于此入不净'等，彼品中亦说修行者补特伽罗之安立。
清净亦由智慧能摧破烦恼故，其后说诸智及由智所得之功德。

།སེམས་ མཉམ་པ་ལ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས་ནི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དག་མེད་པར་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དག་དང་བསམ་གཏན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བསྟན་ཏོ། །གང་ཟག་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི་མཛོད་ཀྱི་གནས་བརྒྱད་པའི་ཞར་ ལ་འོངས་པར་འབྲེལ་པ་ཁོ་ནའོ།།གལ་ཏེ་དེ་དག་ཡོད་བཞིན་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་དགོས་པ་མཚུངས་པས་འདི་བརྩམས་པ་དགོས་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རྒྱས་པ་དང་བསྡུས་པ་དང་སིལ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་མཐོང་བས་ ཡོངས་སུ་དགའ་བ་མ་སྐྱེས་པས་བྱ་བ་མང་པོའི་སྤྲོས་པས་བློ་དཀྲུགས་པ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཅེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་རྒྱས་པ་དང་བསྡུས་པ་སྤངས་པ།དོན་མ་དཀྲུགས་པ་ཉེ་བར་སྟོན་པ། ཆོས་མངོན་པ་བསྡུས་པ་གཞན་ཞིག་བརྩམས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་བརྩམས་ པ་དགོས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཉེ་བར་བཀོད་དོ།།འབྲེལ་པ་ནི་གང་ཞིག་།དགོས་པ་ནི་ཅི། བརྗོད་བྱ་ནི་གང་ཞེ་ན། བསྟན་བཅོས་བྱེད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འབྲེལ་པའོ། །རང་གི་སྟོན་པའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དགོས་པའོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་ བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱག་འཚལ་བ་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ།།འདྲིས་པར་བྱ་བས་ན་ཡོན་ཏན་ཏེ། ལེགས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱིས་གོམས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པས།འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་གྲངས་མཛད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དོན་བཞིན་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྟོན་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཆོས་མངོན་པ་སྨོས་པས་རྟོག་གེ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་བཅོས་པའོ། ། མཛོད་སྨོས་པས་མངོན་པ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའོ། །རང་གི་སྟོན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ནི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་བསྟན་པ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རང་གི་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་དེ་དག་བདག་གིས་ལམ་དང་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱང ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དུས་ཉིད་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སློབ་མའི་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་།དེའི་དོན་ཁོ་ནར་ཚོགས་དག་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་ཉིད་ཀྱི་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ ཅིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་གཉི་ག་བརྗོད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་ཉེ་བའི་ཚིག་དང་བྲལ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གསུམ་ཆར་ལ་འཇུག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་སྒྲ་ཡང་བདག་ཉིད་མ་སྦྱངས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་གཞན་དུ་ཡང་ཐལ་བྱས་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་སྨྲས་སོ།།ཡང་ནི་ཉེ་བའི་ཚིག་མེད་པ་མི་རིགས་པས་གཉིས་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཏན་བཅོམ་པ་ཡིན་ན།ཅིའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་བརྗོད་ཅེ་ན། མི་ཤེས་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། འགྲོ་བ་འཁོར་བ་ལས་འདྲེན་པར་མཛད་པའི་སྦྱོར་བ་སྟེ། གཞན་གྱི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་མི་སྦྱོར་བའམ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྨོངས་པ་དང་གཏན་བྲལ་མི་འགྱུར་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ བར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྨོངས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

从'心平等时如实了知'这部经中可知，诸智也非无禅定，因此宣说了禅定及禅定自性的功德。
补特伽罗的抉择是在《俱舍论》第八品的附带内容中有关联的。
如果说在已有这些的情况下，与《毗婆沙论》等的目的相同，那么撰写此论岂不是没有必要吗？
因见到《毗婆沙论》等有过于广略及零散等过失而未生欢喜心，为了利益那些被诸多事务扰乱心智的人们，撰写了一部避免过于广略、不乱其义、善加显示的《阿毗达磨俱舍论》这一论典，因此以偈颂说明此论的撰著并非无有必要。
何为关联？何为目的？何为所诠？'欲造论者'即是关联。'为知自师大德故'即是目的。'先以功德赞礼启'即是所诠。
因为要熟习，故为功德，意为善法希求者应当修习。'于一切'即是断德圆满。'余'即是智德圆满。
'度生数无边，出离生死泥'即是利他圆满。'如理说法师，我今稽首礼'即是三界唯一导师圆满。
说'阿毗达磨'是为了区别于因明等论典。说'俱舍'是为了区别于其他阿毗达磨论。
关于'自师'，由于受持皈依及随行其教法，故成为自己的导师。或者，由于在发菩提心时即承认一切众生为弟子，为了引导他们趣入道果，为此而趣入资粮道并现证圆满菩提，故此即是一切众生自己的导师，而非其他。
那么为何要同时说'佛世尊'呢？因为'佛'字若无修饰语则通于声闻、缘觉、正等觉三者，故就佛世尊而言。'世尊'一词也因某些未经训练者误解为他义，故说'佛世尊'。或者说不宜无修饰语故说二者。
若贪等也成为对一切所知永不生起之法性而成为永断，为何只从无明方面赞叹呢？因为无明是根本。又为显示导师圆满故。
导师圆满即是对一切无碍智慧，以及引导众生出离轮回的加行。若不修行利他或颠倒修行者即非导师。
若声闻等也不能永离烦恼性无明，则不能解脱烦恼、业、生等杂染，因为这三者是以烦恼性无明为因。

།ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཡོད་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅི་ཤེས་རབ་དྲི་མ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཆོས་མངོན་པ་ཡིན་ནམ། སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་རྗེས་འབྲང་བཅས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་འཁོར་དུས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་མི་ལྕོགས་པ་ མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ནི་གང་གིས་གང་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཆོ་བས་བསྟབས་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འདོད་དོ།།གལ་ཏེ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ པས་སེམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དྲི་མ་མེད་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ཆོས་མངོན་པ་རིག་མོད་ཅེ་ན།བྱ་བ་དང་མཐོང་བ་དང་དམིགས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པས་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་ཞེས་ཁོ་ནར་བསྟན་པ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་ བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྦྱར་ཏེ།སྐྱེ་ནས་ཐོབ་པ་ཕུང་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལྟར་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་བྱུང་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་སྟེ། ཉེར་བསྡོགས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ན་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་བསྡོགས་པ་རྣམས་ དང་གཟུགས་མེད་པ་བཞི་ནི་ཕུང་པོ་བཞི་པའོ།།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པས་ཆོས་མངོན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་མདོ་སྡེ་ནི་ཕལ་ཆེར་གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་ལ་མངོན་དུ་ ཕྱོགས་པ་ཡིན་ཞིང་།འདུལ་བ་ནི་བྱུང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། མངོན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་མིང་དུ་གྲགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །ཡང་དག་པར་འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་ནི་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུའི་འོ། ། སྟོན་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་གསུང་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ན་གནས་བརྟན་ཀཱ་ཏྱཱའི་བུ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་རྗེའི་དགོངས་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ལ་ལྟོས་ཏེ་བསྡུས་ཤིང་ཚོམས་སུ་བྱས་སོ། །གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། །དེ་བཞིན་རབ་བྱེད་བསྡུ་བ་དང་། །སྒྲུབ་བྱེད མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ།།ཆོས་ནི་ངང་དུ་རབ་ཏུ་བསྒྲགས། །ཡང་ན་གྲུབ་བཞིན་དུ་རྩོམ་པ་ནི་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ཏེ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་འདུས་བྱས་དག་ལས་བཀོལ་བས་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བཞིན་སླར་ཡང་ཟག་པ་མེད་པ་དག་གི་ནང་དུ་སྨོས་པ་ནི་ངེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ གཟུགས་དང་མ་ཟིན་པའི་གཟུགས་ཟག་པ་མེད་པར་འདོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དག་ལས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དག་ཁོ་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཅིག་བརྟགས་པའི་འགྲོ་བ་འགོག་པ་ཁོ་ན་འདུས་མ་བྱས་དང་ཟག་པ་མེད་པར་ཁས་ལེན་གྱི་ནམ་མཁའ་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་དེ་ཙམ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཁས་མི་ལན་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་དག་ནི་འདུས་མ་བྱས་གསུམ་ཆར་བཏགས་པར་ཁས་ལན་གྱི་རྫས་སུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བསལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་འདུས་ མ་བྱས་ཉིད་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་།དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་རྣམ་གསུམ་ཡང་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡང་གི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་སྟེ། ལུགས་གཞན་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ འགའ་ཞིག་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དུ་འདོད་པ་བཞིན་ནོ།

若问：如何由于有非烦恼性的无明，声闻和独觉能够断除三种烦恼？因为烦恼性是烦恼的原因，而非烦恼性则不是。
又问：是否唯有无垢智慧才是对法？答：不是。那么是什么呢？是连同随行的。即智慧的眷属时间和果等，以及由善性而随顺智慧的色等。
其中，对于未至定、禅定和殊胜禅定所依的智慧，认为由此所说的正语、业边际和活命所摄的无表色是随行。
若说由于是一切心所的所依，心是主要的，所以唯有无垢心及其随行是对法。然而由于在作用、见解和所缘的证悟上具有能力，唯有智慧才是主要的。
说'连同随行'也包括闻所生等，如同生得的是四蕴自性一样，闻所生和思所生也是如此。修所生是五蕴，因为近分定、禅定和殊胜禅定中有禅戒。近分定和四无色定是四蕴。
如此，那么经典等如来语言的一切形式都成为无漏智慧资粮，应成为对法？虽然确实如此，但经典主要是面向所化众生的意乐，律是依事件而分别，对法唯是面向法的特征，因此唯此得名对法。因此其他不能获得此名。
正确行进的异名是上座舍利子的。佛陀圆寂后成为经典时，具有神通的上座迦旃延子等依据法王的意趣和法性而结集编纂。
数量和特征的宣说，如是品类的结集，能立和相应，法性广宣说。
或者虽已成立而重复是为了确定，如道谛从有为中分离而成立为无漏，又在无漏中提及是为了确定。
有些认为阿罗汉的色和非执受色是无漏，因此确定在有为中唯有道谛是无漏，其他则不是。
同样，有些承许遍计所执的灭唯是无为和无漏，而虚空则不是。它是有为，因为仅从声音而生。非遍计则不承认。
其他人承许三种无为都是假立而非实体。因此，虽然已经遣除无为是有漏，为了了知承许无为性、无漏性和事物性，所以说'三种无为'。'又'字表示确定，为了遮遣其他观点而显示唯有三种。
如同有些人主张缘起也是无为性一样。

།འཕགས་པའི་བདེན་པ་སྨོས་པ་ནི་ཚོར་བ་རྣམ་པར་བཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་པ་འདི་ནི་ཕལ་ཆེ་བའམ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ་གཞན་དུ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ ལ་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རྒྱུ་ལས་གྲུབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ལག་པ་དང་ལག་ཆིངས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་ངག་གི་སྒྲ་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དཔེར་ན་ཚངས་པར་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྤྲུལ་པས་སྨྲས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་སྐྱེས་པ་ རྣམས་ཀྱི་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལྟ་བུ་སྟེ།རྣམ་རིག་དཔྱོད་དང་བཅས་དག་ན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། །ཡོད་མོད་ཀྱི་འདི་ནི་ངེས་པ་མེད་དེ། དཔེ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ལག་པ་དང་ངག་གི་སྒྲ་ནི་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་མ་ ཡིན་ནོ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་གྲང་བ་མེད་ཀྱི་ཕན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡོད་དོ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལོའི་སྒྲ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཁས་མ་བླངས་པར་གསལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ་ཞེའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་གསུམ་གྱི་བདེ་ བས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་ལས་གཞན་པའི་རེག་པ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡུལ་མཉམ་ཞིང་ཟ་བར་འདོད་པ་མེད་ན་རྟེན་གང་གཡེར་བ་དེ་སྔར་སྐྱེའོ། །གཡེངས་དང་ སེམས་མེད་ཀྱིས་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ལ།རྗེས་འབྲེལ་གྱི་ནི་ལུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ། །གཉིད་དང་བརྒྱལ་བ་སེམས་མེད་པར་ཁས་མ་བླངས་བའི་ཕྱིར་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མིག་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་ འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སེམས་མེད་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་ཚིག་ཡིན་པར་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པའི་གསུང་རྣམས་ཡིན་ནོ་སྙོམ་དུ་དགོངས་པའོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་ འགྱུར་ཏེ།གལ་ཏེ་རྟེན་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལྟར་གཟུགས་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་དེའི་རྟེན་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགའ་ཞིག་གཟུགས་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར་ན། གཅིག་ལ་ཆོས་ཅན་ཕན་ཚུན་འགལ་ བ་འདུ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་རྟེན་ཐ་དད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་ཐམས་ཅད་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདྲ་བར་ཐལ་བ་མེད་དོ། །ཤ་དང་ལྷ་དང་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཤའི་མིག་ནི་བདག་ཅག་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིའོ།།ལྷ་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིའོ། །འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པའོ། །ཤའི་མིག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའོ། །ལྷའི་མིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཁོ་ནའོ། །གཞན་ དག་ན་རེ།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་གཏམ་རེ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད། སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི། །ཞེས་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་བསྟན་ཏེ། གང་ཞིག་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་མི་འགྱུར་བའི་ཕུང་པོ་བསྟན་པ་དེ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་། ལོའི་སྒྲ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕན་ཚུན་རེག་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་བསགས་པ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་བུ་ག་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་མ་རངས་པའི་དོན་ཏོ།།གཞན་དག་ན་རེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འོ་ན་ཁམས་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་དང་བཅས་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།མི་འགྱུར་ཏེ་དེ་དག་ནི་རང་གི་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སྟོན་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ།

说到圣谛，是为了断除诸受。此说是普遍或主要的，否则以世间道所得的择灭不会成立。
关于由四大种所造的非执受，如手和手镯等，若问：难道不是也有由非执受大种为因所生的语声吗？例如色界所摄的化身所说的话，以及生于第二禅者的语表，因为经中说'有寻有伺'等。答：虽有，但这不是确定的，因为这只是作为比喻而引用，并非确定说手和语声只能从执受大种为因而生。
关于'无有能损害的寒冷，但有能利益的'这句话，有人说'罗'字是为了明确表示不承认有异于定的利益。有人说按照他们的观点，则初禅中三识身的乐不能成为利益。其他人说除了轻安所摄的特殊触外，没有其他能利益的触。
境相等且无食欲时，任何所依若动摇则先生。已分别了散乱和无心的语表，随行则分别了身表。
因为未承认睡眠和闷绝为无心，以及无想天人无有无表色，所以说'无想定和灭尽定入定者也是'，这是表明只有两种定才是无心。
所谓'是阿阇黎语'是指这些是佛陀的教言。
这将要说明：如果因为所依是色法，眼等识也如无表色般是色法的话，那么因为某些所依不是色法，就会导致某些不是色法，然而一法上不可能有相互矛盾的法，如常与无常。如是，无表色的所依不会有差别，而是都存在于色法中。因此不会有相同的过失。
关于'因为是肉眼、天眼和圣慧眼三者的境界'，肉眼是指如我们这样的人的眼睛，天眼是诸天的眼睛，圣慧眼是诸圣者的无漏智慧。肉眼缘一切法，天眼唯缘色境。
其他人说：'蕴等是一种说法'这句话，以'为对治诸行'等其他方式表述，因为没有任何宣说蕴不能成为烦恼对治的。
'罗'字表示不满意，因为极微互不相触，所以积聚必定有间隙。其他人说这是毗婆沙师的说法。
若问：那么八界都是无我智的对境，是否如法界般都有教示？答：不会，因为是依各自作用而安立为与彼相同的有教示性。

།དྲི་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་གང་དག་གཅིག་གིས་འཛིན་པ་དེ་དག་གཞན་གྱིས་མི་འཛིན་ཏེ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཕྲད་ནས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཕྱིར་ མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཀྱང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་སྨྲ་བ་གཅིག་གི་སྣ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བའི་དྲི་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རེས་འགའ་ཞིག་རྐྱེན་ཉེ་ན་དེ་དག་ཉིད་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སྣ་ལ་སོགས་པའི་ ཡུལ་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཡོད་ཀྱི།གཞན་གྱི་མིག་གིས་གཞན་ལྟ་བ་ནི་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ཐུན་མོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མུ་སྟེགས་བྱེད་ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྒྲ་རྒྱུན་ཆགས་པར་འཇུག་པའི་རིམ་པས་རྣ་བར་འོངས་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣ་བ་ནི་ཡུལ་ དང་ཕྲད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ལག་པར་བཅངས་པས་དྲིལ་བུའི་སྒྲ་འགགས་མ་ཐག་ཏུ་སྒྲ་མི་ཐོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཞིག་ཀྱང་འགའ་ཞིག་པར་ནས་ཆུ་རླབས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་འོང་བའི་སྒྲ་དེ་འཛིན་པ་སུས་བཟློག་།དེའི་ཕྱིར་དྲིལ་བུའི་ཡུལ་ན་གནས་པའི་སྒྲ་ཁོ་ན་འཛིན་གྱི། ཆུ་རླབས་ ཀྱི་ཚུལ་དུ་རྣ་འབྲུག་གི་བུ་གར་ཕྱིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྐད་ཅིག་མར་འཛིན་པ་དང་འགལ་བ་ལ་སྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མར་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རེག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་པས་འཕྱི་བ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཉིད་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་ཕན་ཚུན་རེག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མར་ གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་རེག་པའི་དུས་སུ་འགག་པའི་ཕྱིར་མི་རིག་གོ།།རེས་འགའ་ནི་མཉམ་ཞེས་ནི་མི་བརྗོད་དེ་ཚད་ངེས་པར་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་རྣ་བའི་ནང་དུ་ཐོས་པ་དེའི་ཚེ་མཉམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའང་གོང་མ་ནི་མིག་གི་ མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ།འདིར་ཡང་རང་གི་ས་པ་དང་ས་གོང་མ་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ས་འོག་མའི་གཟུགས་ས་གོང་མའི་མིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་གོང་མའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ས་འོག་མའི་མིག་གིས་རྟེན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་ཡུལ་གཅིག་ལ་འཇུག་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ན་ལྷ་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་འབྱེད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྒོལ་བའི་གཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས། སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ན་འདི་ནི་དཔྱད་ཟིན་ཏོ། །གནས་དང་པོའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།། །། ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དག་དང་བྲལ་བ་ནི་ཟ་མ་རྣམས་ཏེ་འབྱིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉམས་པ་ནི་མ་ནིང་རྣམས་ཏེ་གནོད་པས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་གཉིས་པ་ནི་གཉིས་ཀ་ཉམས་པ་སྟེ་གནས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་བདེ་བ་ཆུང་ངུའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་གཉིས་པ་ནི་དབང་པོ་གཉིས་བདེ་འགྲོ་ན དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་བདེ་འགྲོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །བདེ་འགྲོ་སྟེ་མི་དག་གི་ནང་ནས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་དབང་པོ་གཉིས་པོ་དེ་མི་འཚམ་པའི་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་དོ། །དབང་པོ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཕྱོགས་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཁོ་ནའི་ཡིན་ཏེ།ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བཞིན་དུ་བདེ་འགྲོ་ན་གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་ཁོ་ནའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཉི་འོག་པ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གསུམ་ཆར་དུ་འདོད་དོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ནི་དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱས་པས་དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་བརྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་ལས་ཉམས་འགྱུར། དང་པོ་ལས་ཡིན་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནར་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ དང་ལྡན་ནོ།

香等这些，某些被一者所取的，其他者不取。如何呢？因为是接触而取，所以如眼等，它们也是不共的。对此有人说，某些能生鼻等识的香等，有时因缘接近时，正因为它们是不共的，作为他人鼻等的对境而生起的，会生起它们的识，这是存在的。但是以他人的眼看见他人的情况是永远不存在的，因为对境是共同的缘故。
有些外道说，声音是以相续运行的次第到达耳朵而被了知的，所以耳朵一定是与对境接触的。这是不对的，因为用手捂住铃铛，声音立即停止就听不到声音。即便如此，谁能阻止像水波一样传来的声音被接收呢？因此，只能接收铃铛所在处的声音，而不是以水波的方式进入耳孔的。
对于刹那取与相违而说的诡辩是'将住于后刹那'，触的刹那是被生起的刹那所延迟的，因为一获得自性就相互接触。也不是住于刹那，因此在触时由于灭故不了知。有时不说'相等'，因为未确定量度。或者应当说，当在耳内听到时是相等的缘故。
上地的识不是眼识等，这里也承许自地和上地，如同下地的色不是上地眼的对境一样，上地的识也不会以下地的眼为所依，因为与自己的所依一起趣入一境。
在此，由于见到梵天等，以及由于彼力而生识，所以这需要分别，这是诤论的根据。因为见到化身的色相，这已经考察完毕。这是第一品的解释。
缺乏男女根的是黄门，因为无出。彼损坏的是阉人，因为受损害故。具二相的是两者都损坏，因为处所损坏故，及是微小乐的因故。具二相者在善趣中，如何是善业的异熟呢？为此广说'在善趣中'。在善趣即人中，由不善业使二根生于不适宜处，这是无心所的有为法。根是属于身根的部分，因此唯是善的，如同身根一样，在善趣中唯是善的异熟。
日下部认为忧也是善、不善、无记三种。无遍损的因是'彼离贪'等，由世间和出世间二道所获得的彼离贪是稳固的，将解释'从果退失，是从初得'。见道唯在欲界，因此必定具有身根。

།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་ཡིད་མི་བདེ་བ་མི་སྲིད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་བཞི་དག་དང་ཞེས་སྨོས་སོ། །ལྷག་མ་རྣམས་དང་ནི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་དག་དང་འབྲེལ་པའི་འདིར་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དག་ཀྱང་གང་རུང་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་ བའི་རྒོལ་བའི་ཚིག་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ་འཁྲུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རེས་འགའ་ནི་རིམ་གྱིས་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་སུ་དབང་པོ་འགགས་ཀྱང་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་ཞིང་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མོ་ཡིན་པ་ལ་མོའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དེ་མོའི་དབང་པོ་ འགགས་ཀྱང་དེའི་རིས་མཐུན་པ་མི་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕོའི་དབང་པོ་ཡང་དེ་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་སེམས་གཅིག་ལ་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་གཉིས་མི་འཐད་དེ་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ་སེམས་གཅིག་ལ་དམིགས་ཤིང་རྫས་མཉམ་ཡང་མཐུ་དུས་གཞན་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་འགལ་པ་མེད་དེ།ཚོགས་ལ་རྟོག་པའི་མཐུས་བླ་ལྷག་ན་ནི་དཔྱོད་པའི་མཐུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་སེམས་རྩིང་བར་འགྱུར་ལ། དཔྱོད་པའི་མཐུ་བླ་ལྷག་ན་ནི་རྟོག་པའི་མཐུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཞིག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚ་དང་ཆུ་གྲང་རེག་བཞིན་ནོ། །འདིར་གང་ཞིག་མཐུ་ ཤས་ཆེ་བ་དེ་ནི་ས་དང་མཚུངས་ལ།གང་ཞིག་ཤས་ཆུང་བ་དེ་ནི་ཆུ་དང་མཚུངས་པས་དཔེ་ལ་མི་མཐུན་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རྟོག་པ་དཔྱོད་པ་ཅིག་ཅར་བ་ཡིན་ལ། སེམས་རྩིང་བ་དེ་ཉིད་ཞིབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་རྟོག་པ་ཁོ་ན་ཡོད་ལ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ ན་དཔྱོད་པ་ཁོ་ན་ཡོད་ཅིང་བར་ན་གཉིས་ཀ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ས་ཐམས་ཅད་ན་གཉིས་ཀ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ནི་སླར་ཡང་སེམས་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ནི་སེམས་རྩིང་བ་ དང་ཞིབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ནི་མི་སྨྲའོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེམས་རྩིང་བ་ནི་སེམས་ལ་ཡོད་པའི་རྩིང་བའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་སེམས་རྩིང་བ་ཉིད་དོ། །སེམས་ཞིབ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགའ་ཡང་ལྡན་པ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནམ་མཁའ་དང་ ནི་གང་ཡང་འབྲེལ་པ་མེད་དེ་དགག་པར་བྱ་བ་དང་འགོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་འདི་ལ་ཐོབ་པ་མེད་དོ། །ཡན་ལག་ལྔ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་དག་སྤངས་པར་འགྱུར་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞིང་། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་ བ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་སྔར་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འདིར་ནི་གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཁོ་ན་གཟུང་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། རྒོད་པ་དང་ང་རྒྱལ་དང་རྨོངས་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ། ལྔ་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་གཉིས་ཀ་གཟུང་སྟེ་གནས་བརྒྱད་ལ་མཁས་པ་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ ཞེས་ཟེར་རོ།།ཐོབ་པ་ནི་གང་ཞིག་ཡོད་ན་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་ཡང་ཆུད་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཞིག་གོ། །ང་འདིར་ཁུངས་ནི། སོ་སོར་ཐོབ་ལ་ཀུན་དུ་ལྡན་པས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་རྙེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །མ་ཐོབ་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྟེན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་པར་གཞག་གི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

如果说在进入离贪欲的决定时不可能有不悦，为此说'与四受'。其余诸法，有的相应，有的不相应。
与此相关的男女根任一都应当说，这样的争论之语不应说，因为会混乱。
有时在逐渐死亡的阶段中，虽然诸根灭尽，但此时会生起并进入决定。正因为如此，若问女性是否有不具女根者？答：有。因为虽然女根灭尽，但其种类相同性不灭。男根也是如此。
即便如此，一心中粗细二者也不合理，因为互相矛盾。杜贤论师说：虽然缘于一心且体性相同，但由于力用时间不同故无矛盾。
若观察力胜过，则寻察力减弱故心成粗；若寻察力胜过，则观察力减弱故成细，如热触与冷水触一样。此中力量大者如地，力量小者如水，因此譬喻无不相合。
如是寻伺是同时的，粗心即非细。
由地之差别，欲界唯有寻，有顶唯有伺，中间二者俱有。
由行相差别，虽然一切地都有二者，但不仅在欲界和初禅二者中有。
杜贤论师又说：不说心粗性与细性即是心粗与细。那么如何呢？心粗是心中所具之粗性，其事相即是心粗性。心细亦同。
与虚空都不相应。为什么？因为无关联。与虚空都无关联，因为无所遮遣与能遮。此中无得。
关于'断除五支'：断除并遍知五种顺下分结，即：有身见、戒禁取见、疑、欲贪、嗔恚。
有人说：因为顺下分已在学位时断除，此处应当唯取顺上分，即：色贪、无色贪、掉举、慢、痴。
另有人说：因为数目相同为五，应当同时取顺上分与顺下分，如同通达八处一样。
得是若有则虽未现前也不失坏之法。此处依据是：'由各别获得而普遍具有'。
欲界所行善不善色是由加行所生，非生得。因为是不定地，故非未来所得，因此其得先前不生。不得是依所依而安立，非依法而安立，因为与法相违。

།སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ་སྐལ་བ་ མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་དབྱིབས་དང་གཡོ་བ་དང་ཟས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིང་ཕན་ཚུན་དགའ་བར་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེས་གང་སྨྲས་ན་ ཁྱེད་ཅག་གིས་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་རྣམས་ཁས་བླངས་པས་རྩཝ་དང་ཨ་མྲ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་དང་།ལ་ཕུག་དང་མོན་སྲན་སྡེའུ་སྐྱེ་གནས་དག་ཀྱང་ཅི་སྟེ་ཁས་མི་ལེན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ན་ནི་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཡང་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་དེར་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྷ་ལྟར་སྐྱེ་བའི་ལས་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཕགས་པའི་མ་ཡིན་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངན་སོང་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་ཐོབ་སྟེ། ལྟ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཕགས་ པའི་ལམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདྲིས་ཀྱང་མ་བརྩལ་བར་མི་འཐོབ་པོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་དུས་གཅིག་པ་འཐོབ་པོ། །འདི་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་བཞིན་དུ་སྔོན་མེད་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་འདས་པ་མི་འཐོབ་པོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇེ་དང་པོ་དུས་ད་ལྟར་བ་ཁོ་ན་འཐོབ་པོ། ། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་ནི་འདས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ལ། མ་ལངས་པ་ནི་ད་ལྟར་བ་དག་ཀྱང་ཡང་ངོ་། །ལངས་པ་ནི་འདས་པ་ཁོ་ན་དང་ངོ་། །ཇི་སྲིད་མི་གཏོང་བ་ནི་དེ་སྲིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་མེད་པ་ཡིན་པའི ཕྱིར་མ་འོངས་པ་མི་འཐོབ་སྟེ་ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བ་བཞིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ་དེའི་ས་པའི་འཆིང་བ་མ་སྤངས་པའི་དེ་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལས་ནི་མ་འདས་པར་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ དེ་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འོག་གི་ས་དག་ལ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་ཅེ་ན། རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་དང་མཐར་ཐུག་པར་གཅོད་པ་དག་གི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དེར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རྒྱབ་ ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་དང་སེམས་མཐར་ཐུག་པ་གཅོད་པས་སོ།།ས་འོག་མ་དག་ན་དེ་ཡོད་ན་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པར་མི་འགྱུར་ལ། མཐར་ཐུག་པ་གཅོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་གྱི་ས་དེའི་གོང་ན་སེམས་ཡོད་པས་བར་དུ་སེམས་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀའི་ཆ་ནི་ ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པའོ། །དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་ལ། ཟད་པ་ཤེས་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་པ་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་ལ། བསྐྱེད་ པའི་ཚེ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་གང་ལ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་དུས་ན་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མ་བསྐྱེད་པའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ དང་།དེའི་མི་ལྡན་པ་རྣམ་པར་ཉམས་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་དུས་ན་དེ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་བཞིན་དུ་མངའ་བརྙེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་མངོན་སུམ་དུ་བསྐྱེད་པར་ནུས་པའི་གེགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

论师杜桑说道：'所谓同分，是指众生生于同一趣类者，其身体、感官、形状、行动和饮食等的因缘，以及彼此欢喜相连的原因。'
若问：'为何不承认非有情的同分？'则答：'你们既然承认趣类和生处，为何不承认萝卜和芒果等趣类，以及萝卜、豌豆等生处？如果因为世尊未说而不承认，那么非有情的同分也不应承认，因为世尊未说。'
若问：'生于欲界'这句话有何因缘？为此详细说明：'如同北俱卢洲人生天的业一样，无想有情生于欲界感受的业是确定的。'
圣者以入正性决定故，不会投生恶趣、无想天和大梵天，因为这些是见处，与圣道相违。
因此，若不修习则不能获得。那么如何获得？是同时获得。此处如同别解脱戒一样，在一切时处都是获得前所未有，故不得过去。因此最初只得现在。
在第二刹那等时，既具过去，未出定时也具现在。出定时则唯具过去。'直至不舍'是指未退失之间的意思。
因为是无心，故不得未来，如同天眼和天耳。
论师杜桑说：'未断彼地系缚者不能生起彼定，因为未离见所断惑者不能在有顶生起灭尽定，而凡夫也不可能超越彼地。'
为何不在有顶以下诸地入灭尽定？因为背离和究竟断绝二种解脱在彼处生起。彼解脱由二因建立：背离和心究竟断绝。
若在下地有此，则不能背离一切有所缘，也不能究竟断绝，因为彼地之上仍有心，故成为中间断心。
二分即烦恼障和等至障。其中金刚喻定解脱烦恼障，在漏尽智时得解脱。生起灭尽定时解脱等至障，生起时得解脱。
若问：'世尊在漏尽智时解脱二分，未生起灭尽定时如何解脱等至障？'答：因为已离彼障，已断彼不相应，世尊在漏尽智时如同已生起般获得自在，意即已离障碍能现前生起。

།དེའི་ཕྱིར་མ་བསྐྱེད་པ་ན་ཡང་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་ གྲོལ་བར་གྲུབ་པོ།།སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ནས། ལོ་ཀ་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསླུས་པ་ཟག་པ་ཟད་པའི་བསམ་པས་སྐྱིལ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྔོན་རྩ་བ་ནས་མ་ བཏོན་པ་རྩ་བ་དང་བཅས་ཏེ་དྲུངས་ཕྱུང་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་དྲུངས་ཕྱུང་བའི་ལྷག་མ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡིད་གཏད་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་བཏང་ནས་འབད་པ་ཐུན་མོང་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལོ་ཀ་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གུས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་སྔ་མ་ཁོ་ ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཧ་ཅང་དེ་ན་མི་རུང་བས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་དག་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་གི་བཞི་པ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་མ་གཏོགས་པ་བཞི་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཚིག་ཤེས་པ་ནི་ལྷ་རྣམས་དགའ་བ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཚིག་ཤེས་པ་ནི་གང་དག་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ཚད་མར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ནི་དོན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།རྒྱུ་རྣམས་ནི་གང་རྐྱེན་རྣམས་ནི་གང་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འདྲི་ན། རྒྱུ་རྣམས་ལས་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཅི་ཡང་མེད་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པ་ལ་རྒྱུ་གཉིས་དང་རྐྱེན་གཉིས་ཏེ། གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་དང་བྱེད་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་དག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་ཅེ་ན། གདུལ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རྐྱེན་ཁྱད་པར་མེད་པར་བསྟན་ལ། རྒྱུ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག ན་རེ་ཉེ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་རིང་བ་ནི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་བཤད་དེ། དེ་དག་གི་དོན་དུ་འདིར་ཉེ་བར་བཀོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་གཏོགས་པ་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་རྒྱུ་ཡང་ ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གང་དག་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་མི་འདོན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་ཇི་ལྟར་འགལ་བར་འགྱུར་ཞེས་ཁོང་ནས་དབྱུང་བར་བྱའོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་གནས་པ་དག་མ་ གཏོགས་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་འདོན་ཏེ།འདི་ལྟར་འདི་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་སེམས་མི་སྐྱེད་དེ། དེ་རང་གི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས། །ཞེས་དེ་སྐད་མི་འདོད་དོ། །ཐོབ་པ་དང་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ན་ཕུང་པོ་གཅིག་གོ།།ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་གཅིག་གོ། །ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་དེ་མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་གཞི་དང་ གཉིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོ་གཉིས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་ལས་དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དང་། དེ་དག་ གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

因此，在未生起时也成就远离二者之分。上师集贤说：'如何菩萨从无始轮回以来，被世间等至差别所迷惑，以漏尽之心结跏趺坐，为断除有顶见所断之前未根除的烦恼根本，连根拔除后，为断除烦恼敌连根拔除之余，专注于此，舍弃对治，以共同精进所获得的世间等至，为获得而恭敬？'因此，说毗婆沙师们唯是前者的说法不合理。
有些人说：'因为因果在彼处极不相应，故色界中，在初三禅有无想等至，而第四禅中则无。'其他人说：'因为彼生是果，故除无想有情外，在第四禅中入定。'
关于'知言是诸天所喜'等，知言是指那些以吠陀语为量的人们，因为佛语是以义理分别的。
若详细询问何为因、何为缘，因与缘有何差别？有人说：'毫无差别。世尊说正见生起有二因二缘：他人之声及如理作意。'因此，因、缘、作因、理由等是异名。
若无差别，为何别说？是随所化，如界处。如是说缘无差别，而因则别说。其他人说：'近者为因，远者为缘。'
'所不摄者'，我等唯说生等，因为此处是为彼等义而安立。其他所不摄者亦应说是以萨迦耶见为因，亦是因。
依照不诵'与彼相应诸法'者，应从中了知如何违背品类足论文。若问如何？则诵为'除萨迦耶见之生、老、住'。如是，依此等之生等力不生心，如自相。故不许说'与彼相应诸法'。
得及彼等之生等为行蕴所摄故是一蕴。得之果即是彼等生等之果，故是一果。得之得与相应果异，相则不然，因为与所相二者是俱有因故。
'二蕴'是指身语之喜不喜是色蕴，彼等之生等是行蕴。因为是俱有因，故身语业与彼等生等之异熟果唯一，因为果异与俱有因相违故。

།འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཡང་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུམ་གྱིས་ཡིན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པས་སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་དེས་ན་མ་བརྗོད་དོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ལ་དགེ་བ་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བ་གང་དང་གང་གིས་བསྡུས་པ་ འབྱུང་ཞེ་ན།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་སྐྱེས་པས་མངོན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནས་བསྡུས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བསམ་གཏན་དང་ པོའི་ཡང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་ན་རེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་མཉམ་པར་གཞག་པས་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྟར་སས་བར་དུ་ཆོད་པ་འདྲེན་པར་མི་ནུས་ སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།བཟོའི་གནས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལྟར་དེ་ལ་གནས་པ་ལ་འཆི་བ་མེད་དེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་སུས་བཟློག་ཏུ་ཡོད། གལ་ཏེ་མི་སློབ་པ་ལས་སློབ་པ་མི་འབྱུང་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ན་མི་སློབ་པ་ ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སློབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་ལངས་པ་མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་གཉིས་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།། །།ཆུ་བུར་ཅན་ལ་སོགས་པ་གྲང་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་བརྒྱད་ནི་ ཡང་སོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོས་བཞི་དེ་དག་གི་འཁོར་ལྷག་པ་ལྟ་བུར་གནས་ཏེ།དེས་ན་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྲང་བའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བསྟན་ལ། ཉི་ཚེ་བའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་དང་གྲངས་དང་ཚད་མ་ངེས་པ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་སྨོས་སོ། །ཐོས་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཉམས་ ནས་དེ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་སེམས་ཀྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ནས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་ལ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཏེ་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་སྤྲུལ་པའི་ སེམས་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་སྤྲུལ་པའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པ་མཐོང་ནས་ཀྱེ་མ་ཀྱི་ཧུད་བདག་ལ་ཡང་འདི་འདྲ་བའི་སེམས་ཡོད་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལ་ཡང་འདོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་བདག་ཅག་ནི་ དེས་སོ་སྙམ་པ་དང་།འདི་དག་བདག་གིས་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་དུ་མ་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་རྒྱུའི་འདུ་ཤེས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་མེད་དེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འོད་གསལ་ ན་གནས་པ་དག་ཁོ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ནས་ཚངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྡད་ལ།སྤྲུལ་པའི་གནས་སྐབས་དང་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་དེ་དག་གི་དེའི་ས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་དེ་དག་གིས་སྤྲུལ་པའི་གནས་སྐབས་དྲན་ པས་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ཅག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཚངས་པའི་ལོ་ཀ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་དག་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པ་མི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔར་མཐོང་ བ་ཁོ་ན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

有人问：无想天众生也是以心相续为等无间缘，所以应当是三种，这样说不对吗？对此应当回答：虽然这是应当说的，但因为是从异熟生，所以是自然运行，不是从心行所生，因此未说。
关于'入定时善'这句话，问：什么善之后生起什么善，为何善所摄？答：欲界善是从加行所生之后唯有从加行所生，而非生得善，因为生在此处者不能现前。有人说唯有未至定所摄而生。其他人说初禅也是。又有人说殊胜禅也是。尊者妙音说：直至第二禅。其他人说：等持不能如超越定那样引生间隔。
关于'工巧处之后有六'这句话，如是住于彼处时无有死亡。若不如此，谁能遮止色界、无色界的烦恼？若无学不生学，那么无学退失成为学如何可能？答：如是从无学等持起而退失，因为住于等持时无有退失。这是第二处的解释。
泡疱等八寒地狱是复活等地狱四面的附属处所，因此不是主要的，所以寒地狱未单独显示，部分地狱因为处所、数量、大小不定，也未单独说明。
关于'闻已退失而贪著彼'这句话，瑜伽师们如是以欲界化心化现欲界化身，缘此生起贪欲，从离欲退失后忆念而贪著化心。
关于'复次依化'等广说，见到欲界化身后想：'唉，愿我也有如此心'，于化心也生起欲界烦恼。若想：'我们是彼'及'此是我'，因想有差别故是多想者，因为因的想无差别故无想差别，因为彼等一切执著戒禁取见。
其他人说：唯有住于光明天者化现初禅地化身与梵天同住，化身的状态也是初禅所生者的彼地神通境界，所以彼等忆念化身状态而如是了知'我们是'等广说。
其他人说：生于第二禅等者的眼识唯是梵世间，所以不是不可能忆念所经验，因此唯是忆念先前所见。

།ཁ་ཅིག་ན་རེ་སེམས་ཅན་འདི་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སྨོན་ལ་བདག་ཀྱང་འདིར་སྐྱེས་སོ་སྙམ་དུ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པའམ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ཁོ་ནས་དེ་སྙམ་ དུ་ཤེས་པས་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་བསམ་པ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་རྟོག་པས་གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འོང་བ་དང་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐྱེས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་མ་ལོན་པ་རྣམས་ནི་འོང་ བར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་རྣམས་ནི་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྲག་པ་དང་མི་སྐྲག་པར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །སྐྲག་པ་ནི་སྐྱོ་བའི་འཆི་འཕོ་བར་དོགས་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ དེ་དག་ལ་དེ་ཡོད་དོ།།ས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་གཞན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་དེ། སྲིད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་ན་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ན། དེ་དག་ལ་སྲིད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུད་གཞན་དག་དང་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ནི་རང་གི་ས་པ་ཡིན་ཡང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་བརླན་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག ན་རེ་ཡི་དགས་རྣམས་ནི་བརྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡི་དགས་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མཽད་གལ་གྱི་བུ་ཆེན་པོ་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །སྐྱེ་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་འཕགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པའི་གོ་སྐབས་ཡོད་མོད་ཀྱི། འཕགས་པའི་ ཆོས་ཐོབ་ཟིན་པ་རྣམས་ནི་སྒོ་ང་དང་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པའི་གནས་སུ་མི་སྐྱེའོ།།སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པའི་ཤ་ཚུགས་ཅན་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྙིང་པོ་དང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྲིད་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྣ་མེད་པ་དང་། མིག་མེད་པ་ སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མདོ་སྡེ་པ་དག་གོ། །གནས་སྐབས་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤན་པ་ལ་སོགས་པའམ་ལིངས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཚེ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་འགྱུར་བས་དེ་མྱོང་ལས། །སྔར་བྱས་པ་ནི་རྨི་ལམ་ལྟར། །སེམས་ཅན་དེ་འདྲ་མཐོང་གྱུར་ ནས།།དམྱལ་བར་རབ་ཏུ་རྒྱུག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྒྱལ་པོ་ལྔ་ལེན་གྱི་བུ་ལྔ་བརྒྱ་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་དུ་རྨོངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ མ་ངེས་སོ་ཞེ་ན།རང་སངས་རྒྱས་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ། རྩེ་དགས་འགྲོ་བའི་ཡུལ་དུ་འགྲོ། །ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ནམ། རླུང་ལངས་པའམ་ཆར་འབབ་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན། ངེས་པ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གཉིས་ཁོ་ནས་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བས་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྩཝ་ཐིབས་པོའམ་ནགས་ཐིབས་པོའམ་ཞེས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བཤད་ན། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན། །རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀུན། །ཞེས་ བྱ་བ་འདི་ཡང་ཚད་མར་འགྱུར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ནི་རང་དང་ཉེ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གཟུགས་མེད་པས་དེ་དག་མེད་དོ།

有人说，这些众生也是这样想着'愿我也生于此处'而修习所生的宿命随念智或他心智所取，并非如此。那么是什么呢？仅仅是生而获得的这种认知，因此没有矛盾。
其他人说，比量智不会妨碍对他人想法的有相分别。
关于'因为有来与无的想法'等广说：初生不久者因为有来的想法。生已久者因为有无的想法。关于'因为有怖畏与无怖畏的想法'，这是与前述相对应。怖畏是因为厌离而担心死亡的特征，因为未断我执，所以他们有此想法。
关于'在其他地不是'，其他蕴虽然显现，但不作为识的所依，因为由于有轮回习气的缘故才是识所依止，而他们没有轮回习气的缘故。其他相续和非有情数虽是同地，但不是识所依。其他人说，那些也是识所依，因为对它们识的润泽也会增长。
有人说饿鬼唯一是化生的。因此为了成立饿鬼胎生，经中广说'对具寿大目犍连'等。
虽然一切生处所生者都有获得圣法的机会，但已得圣法者不会生于卵生和湿生处。
虽具前世形貌，但因为是异熟初际，因为是寻求有，所以不会缺少根门。若不如此，则不会有无鼻、无眼的出生。
所谓'古代师长'是指古代经部师。'何种状态'是指屠夫等或猎人等时，如说：'如何因变异受用，如梦般昔所作，见到如是众生已，奔向地狱。'
其他人说，五取王的五百子是卵生，据说他们也证悟了独觉菩提，因此说卵生者总是一切时处愚痴这一说法是不确定的。针对独觉犀角喻而说故无过失。
若问：不是已经说过'往游戏行处'了吗？为何又说'风起或雨降'等广说？为了知道是不确定的，不仅是贪欲和嗔恚二者令心颠倒而往生处，而是其他方式，如密林或茂密丛林等广说。如此解释，则'生有烦恼性，一切自地惑'这句话也成为量。
其他人说是在接近自己的状态时。色界和无色界中没有色和六处的状态，因为无色故彼等不存在。

།སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ལས་ཐ་དད་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་མེད་དེ་འདི་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་ནི་དེ་ཕན་ཆད་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དོད་ཚུན་ཆད་དོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡན་ལག་གཅིག་གཉིས་ཡོད་དོ། ། གཟུགས་མེད་པ་ན་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པས་དེ་དག་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་བཅུ་ཡོད་དོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པའི་སྒྲས་བརྗོད་ཅེ་ན། ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་ངོ་བོར་ངེས པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མ་རིག་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་སྟེ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ གཞག་པའི་ནུས་པའི་ཤུགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡང་མ་རིག་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེའི་སྒྲས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བསྙད་དོ། །འདི་ག་ལས་ཤེ་ན་མ་རིག་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་གི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་གཉིས་ནི་སྐད་ ཅིག་མ་ཡིན་ལ་གཞན་དག་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་མང་པོ་དག་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕུང་པོ་བཞི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣམ་པར་བཤད་པ་འདི་ལ་ ནི་སྲིད་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར། ལས་བྱེད་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་དབང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ལ་གཟུགས་སུ་གཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །ལས་ཀྱི་འཕེན་པའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ལས་དག་གིས་ནི་ འཕངས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་འཕེན་པའོ།།དེའི་དབང་གིས་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཏེ། རྒྱུ་དེས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུན་སྲིད་པ་བར་མ་འབྲེལ་པས་ཤིན་ཏུ་ཐག་རིང་ཡང་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བཤད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་གང་ཞེ་ན།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བདེ་བ་ནི་བརྟན་པ་ཡིན་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ནི་མི་བརྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡིད་ནི་མི་བརྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་བཅུ་དང་ལྡན་པ་བཤད་ནས་གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་ས་པའི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བཞི་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་ས་འོག་མ་ལ་དམིགས་པ་དགེ་བ་བཞི་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་ལྡན་པ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི་དེ་དག་ལ ལོགས་སུ་མ་བརྩིས་ཏེ།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་གཉིས་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཐོབ་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ནི་གཅིག་གཉིས་དང་ལྡན་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དྲི་དང་རོ་ལ་དམིགས་པ་དག་མེད་པས་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་བཞི་ དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་བརྒྱད་དང་ལྡན་ཏེ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ས་ཐ་དད་པར་མི་གཞག་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

关于'也非行'这句话，在色界的行中，识和六处的阶段之外，没有别的名色的阶段，因为将要解释说名色是从那以后直到六处生起为止。因此，在色界有一二支分。
在无色界中没有名色和六处的阶段，因为无色故彼等不存在。因此有十支分。
又为何以无明之名说一切烦恼呢？因为确定是能引发后有诸行的因性。贪等诸烦恼则不如是，如是贪不是瞋所造作的诸行之因。其他烦恼也应如是说。无明则是必然的，因为它与一切烦恼俱行。
又因为具有它所安立的势力，所以依于无明分，因此以它的名称说一切烦恼。这从何而知？因为无明是主要的，以及与它俱行的缘故。
此中识支和生支是刹那性的，其他诸支则因相续故是多刹那。
关于'与识俱生的四蕴'等文，对此有人说：表色和无表色是色蕴。依此解释则与有无差别，因为有'造业即是有'的定义。因此应当了知必定是只取与根俱生者为色。
关于'依业力所引'，即如前所说诸业所引是业力所引。依其力即是依其因缘，由此因虽以中有相续极其遥远，也会往趣各种趣处。因为中有也具有六识，如是解释时，若问是何识？所说'是六识聚'是合理的。
其他人说：三禅的乐是稳固的，游行则是不稳固的。正因如此称为意游行，因为意是不稳固的。
说明初禅地具有十种后，若问：难道不是具有初禅根本地舍游行染污四种，以及未至定地缘下地善四种吗？虽然确实具有，但未另外计算它们，因为是舍性，以及地无差别的缘故。
生在初禅获得二禅善心近分所摄者，具有一切初禅地法，因为未离贪故。
有人说：二禅地具有一二，如何？因为无缘香味者，具有意乐和舍游行染污二种，以及舍游行二禅近分所摄四种。
其他人说：具有八种，因为彼等四种舍游行是舍性，以及地无差别故不立为异地，如同初禅近分。

།ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་ དྲུག་སྟེ།ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་རྐང་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དང་། ཡང་དག་པར་འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་དང་། གདགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱང་ མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་མཐར་གྱིས་འཁོར་བ་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ་འདོད་པ་དང་སྲིད་རྩེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་རིམ་པར་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་ སྤོང་ལ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པས་དགེ་བའོ། །ལྷག་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འཆི་ལྟས་ལས་ནི་མི་འདའ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟློག་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་འབྱུང་མོད་ཀྱི། ལྷའི་འཆི་ལྟས་བསྡོམས་ན་ལྔ། །ཞེས་དེ་ལྟར་བརྗོད་དོ། །སྔ་ལྟས་དེ་དག་ནི་ལྷའི་ཞག་ལྔ་འབྱུང་ངོ་། །བཏང་སྙོམས་ལ་སྐྱེ་ཞིང་འཆི་བ་ན་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ནི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་སེམས་ལ་གནས་ཏེ་སྐྱེ་ཞིང་འཆིའི། དངོས གཞི་ལ་མ་ཡིན་ཏེ་བཏང་སྙོམས་དང་མི་ལྡན་པས་སོ།།ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ནི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲའོ། །ཐད་ཀར་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བྱེ་བ་ཕྲག་པ་རྒྱར་གནས་པའོ། །དེའི་བར་གྱི་གླིང་བརྒྱད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་ངན་ པའི་དབང་གིས་གྲུབ་པ་ཞིག་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ན་གནས་པའི་མི་རྣམས་ནི་ལུས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ན་སྲིན་པོ་གནས་པ་ནི་རྔ་ཡབ་པོ། །ཐད་ཀ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་ན་གྲང་བ་ཡོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ལས་ཀྱིས་ བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཉ་རྣམས་ལ་ཡང་གྲང་བས་ཆེས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གྲང་བའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ནི་འཁོར་ཡུག་གིས་གླིང་བཞི་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའི་ངོས་ན་གཅིག་ཏུ་མུན་ནག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བང་རིམ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་འཕགས་པ་ལ་ བརྗོད་དོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཐམས་ཅད་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ལྔ་པོ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པས་དབང་པོ་གཞན་གྱི་ཡུལ་ནི་དབང་པོ་གཞན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་འདོད་པས་འདི་ན་འཁོད་པ་བཞིན་དུ་མཐོང་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པས་འདོད་པ་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་ དུ་དེའི་ས་པས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་ས་གོང་མར་སྐྱེས་པ་འོངས་པ་འོག་མའི་ལུས་སུ་མ་སྤྲུལ་པ་ཡང་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ།།གང་དུ་སྐྱེས་པ་འོངས་པ་མཐོང་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའམ་ས་མཚུངས་པས་མཐོང་ངོ་། །དེ་ནས་སེམས་ཅན་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ལ་འོག་ཏུ་འགྲོ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། གོང་མ་ལ་མཐོང་ལམ་མེད་ཅེས་འབྱུང་བས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་སྐྱོན་མེད་པར་ཞུགས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཅིག་གིས་བར་ཆད་མེད་པར་སྐྱེ་བ་གཉིས་སུ་ཚངས་པ ཆེན་པོ་ཉིད་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ནི་ནངས་ཀྱིས་ཕྱིར་ན་འཆི་འཕོ་ཞེས་བཤད་ལ། འོད་གསལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཡང་བསྐལ་པ་ཆེན་པོའི་བསྐལ་པ་བརྒྱད་པ་ཡིན་ཞིང་། བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་ན་ཡང་སླར་འཆགས་པས་དེའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་བའི་ཚེ་མ་ཟད་པར་དེ་ནས་འཆི་འཕོ་ བར་འགྱུར་ཞེ་ན་དེ་ན་བར་དུ་འཆི་བ་ཡོད་དེ།བསོད་ནམས་རླབས་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་ནི་ཚེ་ལོ་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆེས་ཉུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེར་སྐྱེས་པ་དེ་ན་གཞན་ཞིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་ན་རེ་ལས་སྣ་ ཚོགས་ལས་འདི་ལ་ངེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

阿毗达磨论有六种：入智论、分别足论、识蕴论、正行品类论、施设论和法蕴论。
有些人说，由于是善业异熟果报，以及阿罗汉也背离未来的异熟果报，所以不存在以善心入涅槃。
其他人说，是逐渐断除轮回，以离欲界和有顶贪欲的次第断除不善和有覆无记，当完全涅槃时，无记心现前即为善。入无余界时则断除无记，他们如是说。
'死兆不可避'，是因为无法阻止。
这些虽然都会出现，但也不是都会出现，总的说来天人的死兆有五种。
这些预兆在天人五日中出现。
在舍受中生死，在第三禅天时，是在近分心中生死，而不在根本定中，因为不具足舍受。
水轮周边如风轮。直径十二万由旬，即水轮和金轮的直径。其间的八洲，是由恶业力所成，因此其中的人身形较小。
一处住有罗刹的是仞伽洲。在正面，因此那里有寒冷。有人说是因为靠近大海。
其他人说是业力所致，若不是这样，鱼类也会受到寒冷的严重危害。
另有人说，寒地狱的处所是在围绕四大洲的铁围山边一片漆黑之处。
台阶是指向空中突出的部分。
其他人说一切都是二二相对，五种境界各自确定，其他根境不能为其他根所受用。
如其所欲而见，即如欲界众生见欲界一样，其地众生也能见色界众生和上地所生来者未变化下地身者。
能见所生来者，是指欲界众生或同地众生能见。
此处说'某一有情'是指大梵天，因此所有大梵天都是凡夫，因为圣者不可能下生，且如经中所说上地无见道，故在色界不可能有预流果。
因此不可能有人连续两世做大梵天。
若说大梵天寿尽而死，而光音天寿量为八大劫，二十中劫后复成，因此光音天寿未尽就死去。
那里有中夭，从广大福德所生者寿量为八大劫。所说二十中劫是极少数。
有人说生于彼处者是另外一类。
其他人说由于业力差别，此中无有定数。

།ཡང་ཇི་ལྟར་ཡར་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་དང་འབྲི་བའི་རང་བཞིན་ནི་ཡར་སྐྱེས་པ་དང་འབྲི་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བར་བསྐལ་པ་རྣམས་དང་དུས་མཉམ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། མགྱོགས་པ་དང་མགྱོགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཏེ་འདི་ལྟར་མཐའི་བསྐལ་པ་ གཉིས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་འགྲོ་ལ།བར་མ་གཅིག་གཉིས་ནི་མགྱོགས་པར་འགྲོ་བས་ཐམས་ཅད་དུ་དུས་མཉམ་པར་འགྱུར་རོ། །གནས་གསུམ་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།། །།གློ་བུར་དུ་འོངས་པ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། འགྲོན་པ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། ནད་པ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། ནད་གཡོག་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། ཀུན་དགའ་ར་བ་འབུལ་བ་དང་། གཅིག་ཏུ་སློང་བ་འཆའ་བ་དང་། རླུང་མོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་དག་བྱུང་ན་ཟན་དང་སྐྱོ་མ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བདུན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་མི་ལྟོས་པའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་དོ། །ཕྱི་རོལ པ་རྣམས་ལ་སྡོམ་པ་ཡོད་ཀྱི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྲིད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡོམ་པ་མེད་ན་ནི་དོན་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ་ཞར་ལ་འོངས་པས་ཆོག་གོ། །འདོད་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་གི་ རྟེན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་སེམས་དང་འདྲ་བར་དུས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་སེམས་མེད་པའི་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བ་མེད་ན་ཤི་བ་བཞིན་དེ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ན་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དུས་སུ་དགེ་འདུན་ལ་དགེ་སློང་དངོས་པོར་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་འགོག་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་སྔར་འཕངས་པ་ནི་ལས་བརྗོད་པའི་མཇུག་གི་དུས་སུ་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སླང་བ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན།འོ་ན་ནི་སེམས་དང་བཅས་པ་ལ་ཆེས་གསལ་བ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱས་ ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཆུང་ངུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་གི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རག་ལུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ལྔ་པོ་དང་གྲགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྟེ། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་སྟེ་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ འམ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་པར་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་འཐོབ་པོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ་ནི་འདུལ་བ་དང་ལྡན་པའི་དོན་དག་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་རྟོག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་ནུས་ཏེ། གང་སྡོམ་པ་དེ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་ གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་འཐོབ་ལ།ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་གཅིག་ལ་གསོལ་བ་ཙམ་གྱིས་འཐོབ་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་གང་དེ་ལྟར་འཐོབ་ཀྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པས་གཟིགས་ཤིང་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་བསྟན་པ་འདི་ནི་སྡོམ་པའི་རིགས་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་གནས་པ་ཡིན་པས་འདི་ལ་རྒྱུ་མཚན་ བཙལ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཅི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉིན་ཞག་གི་འོག་ཏུ་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་བར་གཟིགས་ནས་ཉིན་ཞག་པའི་བསྙེན་གནས་བསྟན་ཏམ། འོན་ཏེ་དབང་པོ་གདུལ་དཀའ་བ་རྣམས་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ་ནི་གལ་ཏེ་དབང་པོ་གདུལ་དཀའ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ ཉིན་ཞག་པ་བསྟན་ན་ནི་དབང་པོ་ཆེས་གདུལ་དཀའ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡུད་ཙམ་མམ་ཉིན་མོའམ་མཚན་མོ་ཙམ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བསྟན་ཞེས་སྨྲས་སོ།།མི་ཤེས་པ་ནི་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕོགས་པར་བྱེད་པ་དང་གནོད་པར་བྱེད་པ་བརྗེད་པ་དང་མ་བྱང་བ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་ལོག་ པར་ཞུགས་པའི་བསམ་པ་ཅན་ལ་ནི་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ།གང་ཞིག་མི་ཤེས་པས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་གྱི་ལོག་པར་ཞུགས་པའམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་སྐྱབས་སུ་མི་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་སྐྱབས་སུ་མ་སོང་ཡང་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེའོ། །མི་ཤེས་པ་ནི་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབོགས་པ་པོ་ དང་མནོད་པ་པོས་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ནས་སྐྱབས་སུ་མི་འགྲོ་བ་ལ་ནི་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་མེད་དོ།

若问上升的自性和下降的自性如何与上升和下降自性的中劫同时发生？由于速度快慢的差异，如此边际的两劫以圆形运行，中间的一二劫则快速运行，因此一切皆成同时。此为第三处之解释。
对突然到来者布施，对旅人布施，对病人布施，对护理者布施，供养园林，专一乞食，当遇大风等时布施饭食汤羹等，此为从财物所生的七种福德事。
欲界中无不依表业的无表业。外道有戒律但非别解脱戒。因为依于有为法。若无戒律则成大不善聚，此为附带而来。
所说'欲界所属'是为了区别禅定和无漏戒，因为彼等所依的大种与心同时。
若问无心之业若无当时的等起，如同死亡般不应存在，那么受具足戒时向僧众请求比丘身份后，入灭尽定时的表业和语表业先前所发，在羯磨结束时生起戒律时，如何能无当时的等起？若如此说，则于有心者更为明显。
如此则阿罗汉也应有小别解脱戒。彼等的别解脱戒必定不依赖于表业，即五依处和名声等，由往昔愿力即意乐圆满，或由佛陀威力而无表业得别解脱戒。
法称论师说：'关于律仪之义，非遍智者不能通达真实义。彼等戒律中，有些是在僧团中以白四羯磨而得，有些仅向一人请求即可获得，此中有何因由？因此，如是获得而非他法，此乃佛陀所见并如实宣说，此戒律之类即如是安住，不应寻求其因由。'
世尊是见到日夜后不生戒律而宣说日夜近住戒？抑或因难调伏根器者？法称论师说：'若是针对难调伏根器者而说日夜，则对更难调伏根器者，为何不说片刻、白天或夜晚？'
所谓'除无知'，即夺取、损害、忘失和未熟练。对于怀疑三宝和邪入之心者不生戒律。若由无知而皈依，非由邪入或怀疑而不皈依者，虽未皈依亦生近住戒。
所谓'除无知'，即授戒者和受戒者，怀疑而不皈依者则无近事戒。

།དེ་དག་གི་མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ག་གོན་བཟང་པོ་ཞེས་གཉིས་ཀྱིའོ། །དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་འདུན་གང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །གང་ ཞིག་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་ཏེ།སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་སྦྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །རྟེན་གཉིས་ཀའི་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་དེ་དག་སྐྱེས་པ་དང་སྦྱོར་བར་འདོད་ལ། བུད་མེད་ དང་ཡང་སྦྱོར་བ་འདོད་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟག་མི་བཟོད་དོ།།མཚན་གཉིས་པ་ལ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བ་དང་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ཤས་ཆེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་མེད་ལ། ཟ་མ་དང་མ་ནིང་ལ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཤས་ཆེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔ་ཕྱི་མེད་གསུམ་སྨིན་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་གཟུགས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས ཏེ།ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །དཔེ་སྟོན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་དག་དཔེ་དེ་རྟོག་གིས་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་དཔེ་སྟོན་པ་རྣམས་སོ། །འཕགས་པ་ གཞན་དུའང་མྱོང་མི་བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལའང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བ་ཡང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོག་སྟེ། དེ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའམ་སླར་འོང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྟན་པའི་ཕྱིར་དང་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བརྟན་པ་གཅད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་མི་བརྟན་པ་ནི་ སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཀྱི་ཧུད་སེམས་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའི་དམྱལ་བ་དཔེར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐུན་པོའི་སྡེ་དཔོན་ཞིག་གིས་རང་སངས་རྒྱས་ ལྔ་བརྒྱ་གསོད་དུ་བཅུག་པའོ།།བདག་པོ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུ་མེད་པའི་གཏེར་ཏེ་ཡུལ་གྱི་བདག་པོ་ལས་མ་བྱིན་པར་བླངས་སོ། །གཉིས་ཀ་ཡང་མི་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་ལམ་སེམས་ཙམ་ལ་རག་ལས་པ་ ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ན།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་པ་ཅན་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ དྲང་སྲོང་དང་དགེ་སློང་གཉིས་ཀྱིའོ།།སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ནི་དྲང་སྲོང་དག་ནི་དོན་གྱིས་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མི་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་དེ་དག་གི་བསམ་པ་འདོར་བར་ཞུགས་པ་རྟོགས་ནས་དེ་དག་ལ་དད་པ་རྣམས་གང་གིས་ན་དྲང་སྲོང་དེ་དག་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་སྐྱེ་བ་ལུས་ཀྱིས་བྱེད་དོ། ། གཞན་ཡང་ཁྲོ་བ་ལས་ནི་དེའི་ཚེ་གདོན་མི་ཟ་བར་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་གཡོ་བར་འགྱུར་བས་འགལ་བ་མེད་དོ། །གསོ་སྦྱོང་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཚིག་གིས་གོ་བར་བྱ་བའི་དོན་ལ་ལུས་ཀྱི་གཡོ་བ་ལ་ཡང་ལས་ཀྱི་ལམ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་དག་གོ་སྙམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ་སྙམ དུ་ཅང་མི་སྨྲ་བས་མི་གཡོ་བ་ཡང་ཡིན་པས།ཚིག་གིས་གོ་བར་བྱ་བའི་དོན་ལ་ཅང་མི་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་ངག་གི་ལས་ཀྱི་ལམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་བཞིན་དུ་ཅང་མི་སྨྲ་བས་བདག་ཉིད་དག་པར་གོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ ནི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རག་པར་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།སྡེ་ལྔ་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་མདོ་ལས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'他们的现前'是指两者都是善缘。'僧宝'是指在转法轮之后出现的僧众。圣者们在其他生中不造作的戒律，那就是本性的过失，如杀生、不与取等。
由于两种依处烦恼炽盛，是说他们既想与男人交合，又想与女人交合，因烦恼炽盛而无法忍受观察。对于双性人，因为两种烦恼都炽盛且无有大的惭愧心，故无戒律；对于黄门和无根者，是因为无有大的知惭有愧之心。
所谓'三无前后熟'，其中感受快乐的色法是眼等。感受痛苦的心和心所生起的眼等识，以及与之相应的心和心所。不悦不是异熟，所以不包括。非苦非乐是指不相应的命根等。
'诸譬喻师'是指那些以譬喻推理而建立名言的人们。'圣者他世亦不受'中的'亦'字，表明生报也不受，因为对此无有退失或还来，由于坚固及殊胜进展的缘故。'坚固'是为了遮除不坚固，不坚固是指生报受及余报受，因为退失者可能再生。
这里'呜呼心生悲叹的地狱'是指一个盗贼首领杀害五百缘觉的事例。'无主'是指无子的宝藏，从国主处未经允许而取走。
'若二者皆不作'等广说，如此则如禅定和无漏戒，业道将只依于心，然而欲界的无表色无有无表示，'欲界'是为了区别禅定和无漏的无表。
'此二如何成业道'是指仙人和比丘二者。阿闍黎集贤说：'仙人实际上是作表示的，非人了知他们舍弃意乐后，信仰他们的人以身体造作令仙人生起业道。'
另外，从忿怒必定会引生身语业动作，故无相违。布萨时，如以语言表达的义理也能从身体动作生起业道，同样应知'具寿，我清净'的念头，以默然不动也是以语言表达的义理，默然也能生起语业道，即以默然表明自己清净，如同不清净一样。
其他说欲界无表不一定都依于表示，因为五众等得果经中说别解脱戒可能生起。

།དེ་ལྟ་བས་ན་མི་དགེ་བ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་འགའ་ཞིག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གང་ཞིག་ལྟ་ བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ལུས་ཞིག་ནས་སོ།།གཟི་བྱིན་མེད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟི་བྱིན་ནི་སྙིང་གའི་ཕྱོགས་ན་ཡོད་དོ། །མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་མ་ཚང་ བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕན་པ་ཆུང་བ་ཉིད་ཡིན་ན་དམུས་ལོང་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཆེས་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།ཟ་མ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ནི་རྟོགས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་མ་ཚང་བར་འདོད་དོ། །གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །བཟོད་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཏེ། མཐོང་ བའི་ལམ་ཉེ་ཞིང་ངེས་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་སེམས་པ་བརྒྱས་བསོད་ནམས་བརྒྱ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་སྟེ་དང་པོ་སེམས་པ་ལྔ་བཅུས་འཕེན་ཅིང་མངོན་དུ་གྱུར་ལ། དེའི་མཇུག་ཏུ་ཡང་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ལྔ་བཅུས་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་ གཟིགས་ཀྱི་ཚེ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གཙུག་ཏོར་ཅན་དང་།ཐམས་ཅད་སྐྱོབ་དང་། འཁོར་བ་འཇིག་དང་། གསེར་ཐུབ་དང་། འོད་སྲུངས་རྣམས་ཀྱིས་བར་དུ་བཅད་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་ཁོ་ནར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཚོགས་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་བཞེས་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན།ཡོངས་སུ་རྫོགས་མོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གྲངས་མེད་པ་རྫོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འོད་སྲུངས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་སྤྱད་ནས་ དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷའི་རིས་སུ་སླར་འཁྲུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་འདི་ཡང་ཚད་མར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་ནི་སྐྱེས་བུ་གཙོ་བོའོ། །ད་ལྟ་བའི་ནི་སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་མེད་པས་ཁྱོད་འདྲའི་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་གཞན་དག་གོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་པས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་དགེ་ སྦྱོང་ཆེན་པོ་ཞེས་སྨོས་སོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ན་ཡང་ཁྱོད་འདྲ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་དག་ན་མེད་ཅེས་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་མི་ཆེས་ན་ཡུལ་གཅིག་སྟེ་བདག་ཉིད་ཚོལ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱན་གྱི་དོན་ཅན་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་ པའི་ནོར་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་དོན་ཅན་ནི་སེར་སྣའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཚོགས་ཅན་གྱི་དོན་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བདེ་བ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ཕན་ཚུན་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་གྱི་མཆོག་ཐོབ་པར་ བྱེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཁོར་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི། གནས་སྐབས་མ་ངེས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྐལ་པར་མཐོ་རིས་དགའ་གནས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་སྐྱེ་གནས་ དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ཏེ།ལས་དེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་བསྐལ་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གནས་ བཞི་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།

因此，有人说某些不善业也会成为无表业。由于见解和戒律的退失而造作的业，也会在身体毁坏后产生。关于'因无威光'，威光是存在于心间处。未生起的诸法不是同分因和遍行因，也没有未来的等流果。
如果说由于是不完整的因而利益微小，那么对于盲人等来说也将完全没有利益。对此回答：阉人等的身体由于与证悟相违而被认为是不完整的，其他情况则不是这样。'获得忍位者则不是'，指获得大忍位者，因为他们接近见道且确定趋向现证。
在此，以百次思维获得'百福'之名，最初以五十次思维引发并显现，随后又以五十次圆满思维而显现。如果毗婆尸佛圆满三阿僧祇劫，为何被顶髻佛、一切护佛、拘留孙佛、迦那迦牟尼佛、迦叶佛等间隔，而不是立即证得圆满菩提？对此应当回答。
如果说资粮圆满不应理，虽然已经圆满，但并非在一切方面都圆满。虽然阿僧祇劫已圆满，但并非在一切方面都圆满。因此，经中所说'迦叶佛成佛时，善修梵行后又转生兜率天'这段经文也是可信的。
人中牛王即是最胜士夫。现在没有第二位佛，所以说'如你这样的大沙门'。由于声闻等也是沙门，为了否定这点而说'大沙门'。为了表明在其他世界也没有像你这样的，所以说'十方都无'。如果不信，请在一处寻找如你自身这样的。
具有心庄严义是因为能引导信心等财富。具有心资具义是因为远离悭吝垢染。具有瑜伽资粮义是为那些希求禅定安乐者所有，因为这是彼此相连接的因。获得最胜义是因为能引导涅槃。
关于'从眷属和异熟'中的异熟，虽然时间不定，但必定会产生异熟果。'劫中生天乐住故'是指生于欲界天的处所，因为这种业属于欲界。梵辅天的寿命是一个福德劫，这是梵天福德的异熟果，所以说生起与梵天福德相应的福德。
这是第四处的注释。

། །།དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ལས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕྲ་རྒྱས་མེད་པས་ཡང་སྲིད་མི་འགྲུབ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་ཤིང་རྟ་སྐྱེ་བོ་བྱིས་པ་ཡིས། །ཞོན་ཅིང་ཉོན་མོངས་ལས་ཀྱི་འཕང་ལོ་ཅན། །འདི་ནི་ཉོན་མོངས་འཕང་ལོ་གཅིག་ཉམས་པས། །ལས་ཀྱི་འཕང་ལོ་གཅིག་པུ་འཁོར་མ་ཡིན། ། གང་དག་གང་ཞིག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལྟ་བ་ལ་དམིགས་པ་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་ལམ་གྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་འདྲའོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར འགྱུར་ཏེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་དམིགས་པའོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་དམིགས་ཤིང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ།དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར་ཟད་དང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཁྱད་པར་ ལྟར་བཅོས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བསླུས་པའི་གཞི་དང་བཅས་པ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ལ།ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཡོན་ཏན་མེད་བཞིན་པའི་བདག་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་པའི་གཞི་མེད་པ་སྟེ། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ས་བོན་དང་བཅས་པའོ། །ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ས་བོན་མེད་པའོ། །འདི་ནི་ ངེས་པ་ཡིན་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་སྐལ་པ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ནི་གཉིས་ཀ་ཡོད་དོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མ་གཏོགས་པའི་ས་ལྷག་མ་རྣམས་ན་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཡོད་དོ། །སྲིད་ པའི་རྩེ་མོ་ན་ནི་གཉིས་ཀ་ཡང་མེད་དེ་ཁམས་དང་ས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་ཆགས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདོད་ཆགས་ནི་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཅིག་ཏུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན་དེ་གལ་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ནི། ཐར་པ་འདོད་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཞི་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདུན་པའི་ འདོད་ཆགས་སྤངས་ན་དེ་ལྟར་ན་ཁྱེད་ཀྱི་གཟུགས་དེ་སྤང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཏུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུ་ནི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས། དུ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དུ་ནི་དམིགས་པ ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་གཟུང་ནས་འདྲི་བར་མི་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟར་གང་དག་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ།།རྒྱུ་ཅིས་དུས་གསུམ་ཁོ་ན་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་གྱི་ལྟ་བ་ལོག་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ནི་མ་ ཡིན་ཞེ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞིག་ཕྲ་རྒྱས་རྣམ་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པ། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་དྲུག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པ་ལ་སྟོབས་དང་ ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྨྲས་པ། ཕྲ་རྒྱས་རྣམ་པ་ལྔའི་རང་བཞིན། །ལུས་ངག་བྱ་བ་ཀུན་སློང་བྱེད། །རྣམ་ཤེས་སྔར་སྟེན་དཀར་པོའི་རྩ། །ཀུན་སྤྱོད་འདྲེན་པ་མི་དགེའི་རྩའོ།

虽然阿罗汉有业，但因为没有随眠所以不会形成后有。如诗云：'生死之车愚凡夫，乘坐烦恼业轮者，此因烦恼轮已坏，业轮独转不可能。'
广说所谓'某些是以见所断为所缘'，即贪等以见苦所断见为所缘者即是见苦所断，乃至道谛亦复如是。此说将阐明：萨迦耶见等是缘于苦等。贪等缘于萨迦耶见等，而萨迦耶见等也是见所断，因此缘于彼等的贪等也成为见所断，因为经中说'遍知所缘及正尽彼所缘'。
若问慢过慢与邪慢有何差别？差别在于：以伪装的功德为基础而生欺诳是慢过慢，邪慢则是无功德而认为自己具有功德，无有根据。慢过慢有种子，邪慢无种子。
这是确定的：欲界和第四禅有不等分遍行。第三禅二者俱有。除有顶外，其余诸地有不等分遍行。有顶则二者皆无，因为无有其他界地。
广说'若贪是应断'，即贪是求解脱者一向应断，若其缘于无漏，则如同善法欲一样，不应为瑜伽师所断。因为欲贪的所依是应断的，所以无漏也应成为所断，因为是贪的所缘。世尊也说：'若断欲贪，如是则当断你的色。'因此无有缘于无漏的贪。
又若二种执著缘于无漏，则应成为正见相，因为无漏法是清净且殊胜的缘故。因此也不应成为见所断，因为非烦恼性。
问'几以所缘门，几以相应门而增长'时，不仅仅是就所缘门而确定提问，因为凡是以所缘门增长者必定也以相应门增长。
问：为何唯三毒是不善根而邪见等其他则不是？答：应说唯有具备五种随眠自性、非是随烦恼、能发起身语业、与六识相应、有力能断善根的因才是不善根，其他则不是。如说：'五随眠自性，发起身语业，先依诸识转，能断白法根，引发诸恶行，是为不善根。'

།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ནི་གང་གི་ཚེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ནའོ།།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་དམིགས་པ་ཡང་བདེ་བའི་ དབང་པོ་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་དགེ་རྣམས་ཀྱི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་མིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ནི་གོམས་པའི་དབང་གིས་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དེ་ལ་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཐ་མའི་ཆ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཁམས་ལས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་ ཀྱང་འདོད་པ་ལས་མི་འདའ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་།གནོད་སེམས་གཉིས་སོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ལས་མི་འདའ་ཞིང་འདོད་པའི་ཁམས་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ཐ་མ་ལ་བརྟན་པ་ནི་ལྷག་མ་གསུམ་མོ། །གསུམ་ཁོ་ན་གསུངས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །ཅི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་བོར་ནས་ཞེས་འདིར་ཡང་ཅི་སྟེ་མ་བརྩད་ཅེ་ན། ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པ། ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་ཡང་མ་ལུས་པར་ཟད་པ་ཡིན་ན་དེའི་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་མ་ཡིན་པས་མ་བརྩད་དོ།།ཐག་བསྲིང་བའི་གཉེན་པོ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་ལས་གཞན་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ། །འདིའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་ན་གཟུགས་ཀྱི་ ཡུལ་ཅན་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་འདོད་ཆགས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས་ཤེས་ཞེས་བཤད་དོ།།བཟོད་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་རྣམ་ཤེས་པ་འདིའི་འཁོར་ཡིན་པས་ན་འདི་དག་ཤེས་པའི་ འཁོར་ཡིན་ཏེ་ཕལ་པ་ལ་འཁོར་གྱི་སྒྲར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་།སྤང་བ་ཡང་བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ལྔ་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།། །།ཁམས་གསུམ་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་མཐོང་བའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོར་མི་འགྱུར་ རོ།།འོ་ན་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ཀྱང་དེའི་སྤང་བར་བྱ་བ་དགུ་ཅིག་ཅར་དུ་སྤང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ནས་ཅིག་ཅར་སྤོང་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་གི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཅིག་ཅར་དུ་སྤོང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་པས་དེར་ཐལ་བར་ ནི་མི་འགྱུར་རོ།།རང་གི་ཡན་ལག་ལ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིགས་གོ། །རྐང་པའི་མཐེ་བོང་གཅིག་པུ་ལ་སེམས་གཏད་ནས་མཐེ་བོང་མྱགས་ཤིང་ཤ་དང་བྲལ་བར་ལྟ་བ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཐམས་ཅད་རུས་པའི་རུས་གོང་དུ་སྨོས་ཏེ་རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་ཀླས་ པའི་བར་གྱི་ས་གཞི་ཀེང་རུས་ཀྱིས་གང་བར་མོས་པར་བྱེད་དོ།།ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཐོད་པ་ལ་བྱེད་ཀྱི་བར་དུའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྫོགས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་སྨིན་མའི་བར་དུ་སེམས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །ཉེར་བསྡོགས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ ཉེར་བསྡོགས་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་།རྔུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །འགོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། བདེན་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་བྱ་བར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་ གཉིས་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་དང་།འབྲིང་སྟེ། རྩེ་མོ་རྣམས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།

出现'无色界有二行'之说。关于这点，如果是见道所断的所缘，则是当邪见等缘第三禅地的随顺分和顺道分时。修断的非烦恼所缘也就是无漏乐根本身，而非其他。因为经中说:'无色根本善，所缘非下有漏。'生于无色界的圣者们由串习力，以有漏善识缘第三禅的无漏，应知即是缘乐根。
最下品有二:就界而言是欲界，就有情而言是凡夫。其中虽得圣法而不离欲的是贪欲和害心二种。虽离欲界和色界贪但不离凡夫性，安住于欲界和有情最下品的是其余三种。
所说唯三者，即是身见、戒禁取见和疑。若问为何此处不问'舍贪等'，答曰:说'究竟'，究竟即是完全灭尽，而其贪等修所断尚未灭尽故未问。远离对治即是胜道，是说除三道外的一切道皆是胜道。
此遍知安立是因为色境贪为上分结的主要，故说为断色贪遍知。'诸忍是智眷属故'是说忍是此智的眷属，故此等是智眷属，因为对次要者说眷属声，且断也是忍的果故。以上是第五品释。
因为是三界的对治，且若见道是世间性则不能成为有顶的对治。若问:那么出世间修道也应同时断九品所断?答:虽唯由出世间而顿断，但非说出世间必定顿断，故不致有此过失。
'专注自支分'即是作为所缘的意思。从专注一个脚趾开始，观想脚趾腐烂脱肉，如是乃至全身成为骨架，观想直至无边大海的大地皆满布白骨。净修则如是作至头盖骨。圆满作意则如是持心直至眉间。
'三近分'是说第四禅近分以及无出入息。若问何为'安立'?答:即是安立诸谛，意思是令趣入缘彼等。增长即是造作。'二种如是'是说小忍和中忍，如前所说诸顶。

།དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཏོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གཏོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ འགོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཟོད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་འཕེལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་བདེན་པའི་རྣམ་པ་རེ་རེ་དང་དམིགས་པ་རེ་རེ་ཕྲི་ནས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་ པའི་ལམ་དེ་ལ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རྣམ་པར་གཏོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས།དེ་ནས་གསུམ་དུའོ། །དེ་ནས་གཉིས་སུའོ། །དེ་ནས་གཅིག་ཏུ་སྟེ་རེ་ཞིག་བདེན་པའི་རྣམ་པ་རེ་རེ་ཕྲི་བ་ནི་དེ་ལྟའོ། །དེ་ནས་གཅིག་ཏུ་ཡང་རྣམ་པ་གཏོད་པར་མི་བྱེད་དེ་དམིགས་པ་ཕྲི་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། །རིམ་པ་འདིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་ པའི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ལ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཁོ་ནར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་བཟོད་པ་འབྲིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པ་འབྲིང་ཚུལ་ཕྱོགས་དེ་བཤད་ནས་གང་ཟག་བཞིར་ཕྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཀྱིས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་སྣང་ངོ་།།རྩེ་མོ་ ཐོབ་པ་རྩ་མི་འཆད།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྟེན་ལྷག་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་དང་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ལྷ་སྦྱིན་ལས་བརྩམས་ནས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་བཤད་ཅེ་ན། དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་སྐྱེ་བ་ཉེ་བར་གྱུར་པས་མ་ཐོབ་པ་ལ་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཟོད་པ་ཆུང་ངུའི་ཚེ་ནི་ངན་འགྲོའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་བོ། །ཆེན་པོའི་ཚེ་སྒོ་ང་དང་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བའིའོ། །ཆུང་ངུའི་ཚེ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། སྒྲ་མི་སྙན་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོའོ། །ཆེན་ པོའི་ཚེ་ནི་ཟ་མ་དང་མ་ནིང་དང་མཚན་གཉིས་པའིའོ།།ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ནི་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་འཐོབ་བོ། །མིའི་ནང་ནས་འཕེན་པར་བྱེད་དེ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་ངོ་། །སྡེ་པ་གཞན་དག་ཅེས་བྱ་ བ་ནི་འཕགས་པ་ཆོས་སྲུང་བའི་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་དོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཁ་ཅིག་གི་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་སྟེ། དེ་དག་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་མ་བཞག་པའི་དབྱེ་བ་མ་བྱས་པར་བདེན་པ་བཞི་ལ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་གི་བརྒྱད་དེ། འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་བདེན་པའི་དབྱེ་བ་དང་། ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་དབྱེ བ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་གི་སྐད་གཅིག་མ་གཉིས་ཡིན་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་གཞན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་བཞི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སྡེ་པ་དག་གི་བློ་ཐ་དད་པར་གྱུར་ཏོ། །བར་སྐབས་སུ་ལྡང་བ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་མདོ་ལས་གང་ ཞིག་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་གཅིག་ལ་ཟས་སྟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་མ་ལངས་པ་དེ་ནི་ཟས་ཟ་བ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་བར་སྐབས་སུ་ལྟུང་བ་ཡོད་ཅེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ན་མེད་དེ། སྲིད་པའི་ དབང་དུ་མཛད་ནས་ཤིང་སཱ་ལ་དང་།གསོ་སྦྱོང་བསྟན་པ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཉེ་བར་བརྟག་པ་བཟུང་སྟེ་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གང་ཞིག་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ས་འོག་མ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནས་བསམ་གཏན་ གཉིས་པ་ལ་ཐུག་པ་སྟེ།གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་སྟེ། དེ་དག་ལ་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཞིག་སྟེ། གང་ན་མཐོང་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

同样地，'为了如实安立'是指通过法念住对诸谛如实安立，意思是为了如实安置。
所说'忍位一切皆是法增上'是因为自性念住成为最胜。
对于这些，是逐一减少谛的行相和所缘。如何减少呢？在随顺现观位道中，先以四种行相安立，然后是三种，然后是两种，然后是一种，这就是逐一减少谛的行相的方式。然后连一种行相也不安立，这就是减少所缘的方式。
按照这个次第，仅对欲界苦谛作无常和苦的行相，只在两个刹那作意，这一切都是中品忍。解说了中品的方式之后，关于分为四种补特伽罗等内容，如同《王子论》中所说。
'得顶位不断善根'是因为善根增胜的缘故，即通过分别三宝功德而对此获得净信的缘故。那么，为何以提婆达多为例说退失呢？因为是针对尚未获得、但善根即将生起者的退失而说的。
在下品忍时获得不生恶趣的法性。大品时获得不生卵生和湿生的法性。小品时获得不生无想有情、北俱卢洲和大梵天的法性。大品时获得不生黄门、无根和二形的法性。
在大品时获得第八有等和见所断诸法的不生法性。从人道中引发，无论是否有佛出世。
'其他部派'是指圣法护部等主张一刹那顿悟诸谛。如何顿悟呢？有些认为仅通过苦智便能通达四圣谛，所以一刹那顿悟是指在一刹那中证悟。
有些说是四刹那，即对这些没有区分等持位与非等持位，而是对四谛各有一个智的刹那。有些说是八刹那，即依欲界、色界、无色界诸谛的差别，以及法智、类智的差别而成八种。
有些说是两刹那，即在这八个刹那中又生起其他四种世间智。如此诸部派见解各异。
'应当考察是否有中途起定'，如经中说：'若有人供养食物给为证得预流果而修行的人'等，未从定起者不可能进食。
有些说因缘不具足故有中途退失。说一切有部诸师则说没有，如同以有为法为所依而说娑罗树和布萨的比喻一样，是依据观察和寻思而说的。
对于已离三禅贪者依下地'是指从不动地等直至二禅中的任何一地，因为这些地中没有乐根。这是唯指生在欲界者，因为其他处没有见道。

།དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་མངོན་དུ་ བྱེད་དོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེའི་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དེའི་གོང་མ་བསམ་གཏན་བཞི་པའམ། གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་དེ་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ནི་ས་འཕོས་པས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བཏང་ ལ་དེས་ཟག་པ་ཡང་མངོན་དུ་མ་བྱས་པས་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་གཉིས་ཀ་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་ན།འཕགས་པ་ཁོང་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པར་གསུངས་ཏེ། བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ པ་དང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མི་ལྡན་གྱི་འཕགས་པ་ནི་ལྡན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ནང་དུ་བྲིས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་གཞན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་མངོན་ཏེ། གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་བདེ་བའི་ དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པར་ཟད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ནི་གནས་གཞན་གྱིས་མཚན་མས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེ་དག་ནི་ལོག་པར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ལས་དག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་པ་ མ་ཡིན་པ་མི་དགེ་བ་ལ་མི་འཇུག་པ་ནི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་དེ་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་བྱེད་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་དག་ནི་མི་དགེ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དམ་པ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་གི་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་མི་འཇུག་གོ།།མཉམ་པར་བརྩི་བའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་བསམ་གཏན་བཞི་ན་དགུ་དགུར་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤངས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དགུར་བརྩི་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་མི་འདྲ་བར་བརྩིས་པར་འགྱུར་ཏེ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་དགུ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།



这段文字的翻译如下：

"他必定会现证第三禅无漏的殊胜果位之道。若不如此，则生于更上地的圣者（即生于第四禅或无色界的圣者）将不具足乐根。因为他通过转生上地而舍弃了有漏的第三禅，又未现证无漏禅，这样就会既不具足有漏乐根，也不具足无漏乐根。

然而经中明确说到，生于上地的圣者必定具足乐根。如经中说：'生于第四禅和无色界的凡夫不具足乐根，但圣者则具足。'

有些人说：'虽然这段话出现在《毗婆沙》中，但这似乎是别人的观点，因为经中说"有人说"。圣者具足乐根这种说法，仅是就可能性而言。'

另有人说这是依其他处的相而说，但这种说法不可取。因为他们由于邪见的缘故而趋入非正法的行为。

不行非正法即不善法，是指不行不净行等。因为不净行等是以不善心而行，而离贪者已断不善法，故唯行正法，不行非正法。

'为了平等计数'是指为了使四禅各有九品。若依烦恼九品断的差别来计数，则会不平等，因为第四禅中没有第九品。"

这段论文主要讨论了关于禅定中乐根的问题，特别是对于生在上地的圣者是否具足乐根的争论，以及禅定品数的计算方式。这是一段较为专业的教理辨析内容。

།དེའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ།།འདིར་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཡང་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་གཟུང་གི། གཟུགས་མེད་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིར་བསམ་གཏན་པ་ནི་རྣམ་པ་དགུ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་བགྲངས་ཏེ་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པར་ ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ།།རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་གཅིག་དང་། གཉིས་བཞི་དང་ཉི་ཤུ་ཡོད་པའི་གཞན་འདོར་ལུགས་བཤད་ནས། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ས་གཞན་གྱི་འགོག་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ཀྱི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལྟར་ ས་གཞན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན།ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་ལུས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་རང་གི་ས་པ་དང་ས་གོང་མ་ཁོ་ནའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞིན་དུ་ས་འོག་མ་ལ་ནི་མ་ ཡིན་ཞེ་ན།ས་འོག་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་མ་དམིགས་པར་དེའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པར་མི་ནུས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ལ། གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་དགེ་བ་ཡི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །བསམ་ གཏན་རྣམས་ནི་ཀུན་དུ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་མི་དགག་སྟེ།བསམ་གཏན་དགེ་ཡུལ་ཡོད་དགུ་མིན། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་གཉིས་གཉིས་ལ་བཞི་གཉིས་ཀྱིས་བསྣན་ནས་བཅུ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྔར་བཤད་པ་དག་ལ་གཉིས་དང་། བཞི་བསྣན་ནས་གསུམ་གཉིས་དང་གཉིས་ བཞིར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་དག་རང་དང་གོང་མའི་ས་པའི་གཉེན་པོ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པར་འདོད་པ་བཤད་ཀྱི། ས་འོག་མ་པའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པར་གསུངས་པའི་ ཕྱིར་ལ།ས་འོག་མའི་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།






"从第九品离贪者，是趣向无色界者。此处所说的上升，是指趣向色界，而非趣向无色界。正因如此，此处不计入从第九品离贪的禅修者，因为他是趣向无色界者。

关于金刚喻的五种情况，在三无色界中有两种、一种和二十四种的舍弃方式。之后又问：为什么只缘取他地的灭谛，而不像有顶的苦谛和集谛那样缘取他地的苦谛和集谛呢？因为已经从下地离贪的缘故，所以有顶的八种行相是剩余的。

又问：为什么只缘取自地和上地的灭谛，而不像禅那那样缘取下地呢？答：若不缘取下地的苦，就无法缘取其灭。而苦是一切有漏法，且如说'无色根本善，所缘是下地有漏法'，这也是其中的原因。

诸禅那因为是遍观察的缘故而不遮止，如将说'禅那善所缘非九'。金刚喻的两个二加上四个二成为十四。同样，如前所说的加上二和四，成为三个二和二个四。

又问：为什么说无色界只缘取自地和上地的对治，而不缘取下地的对治呢？因为在一切方面都说是完全超越色想等，而从下地对治的角度来说，是缘取其违品的缘故。"

这段论文主要讨论了无色界定的所缘对象和对治关系，特别涉及到了不同禅定层次之间的关系，以及修行者如何从一地升进到另一地的问题。这是一段较为专业的佛教修证理论内容。


།འོ་ན་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ན་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པས་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་ པའི་ལམ་དགུ་པོ་ནི་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཀྱི།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པས་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་ནི་མ་བསྟན་ལ། ས་འོག་མ་པའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེས་པའི་ཚུལ་ བསྟན་པ་འདི་བསམ་གཏན་གྱིས་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་ཡིན་ནོ།།ཐོབ་པ་དེའི་འབྲས་བུར་བསྡུས་པ་གཅིག་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐོབ་པ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བས་བསྡུས་པ་གཅིག་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་མཐོང་ བའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་དེའི་འབྲས་བུར་བསྡུས་པ་གཅིག་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིས་ཆགས་བྲལ་བའི། །འཕགས་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་རྣམ་གཉིས། །ཞེས་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་དེ་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་བརྒྱ་དང་འདྲ་བ་དག་སྐྱེ་ལ། དེ་དག་གི་སྤངས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཕོ་བྲང་འཁོར་བའི་རྫས་ཡིན་ཡང་རྒྱལ་པོའི་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་གང་གིས་འཕགས་པ་དེའི་ཡིན་པར་བརྗོད པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་འཆི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་འདི་ཡིན་པར་འདོད་དེ། འབྲས་ལས་ཉམས་པ་འཆི་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ ན་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལྟར་འཆི་བ་ཞིག་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེ་ནི་འཆི་བ་མེད་དོ།།རིགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་འདི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་དངོས་ པོའི་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ས་བོན་ཡོད་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ས་བོན་དེའི་འཇུག་པ་རྙེད་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །འཆི་བར་སེམས་པའི་ ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།གང་ཟག་གཞན་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་དེ་བཞིན་དུ་བརྩི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་སྟེ།




"若问：之前说'缘取下地对治是存在的，因为它们是互为因'，这如何解释？答：那是在未作特别区分的情况下，说随顺后得智的九种道是缘取下地对治。而并非特别指出'以空无边处等所摄而缘取下地对治'。关于缘取下地对治的说法，主要是针对第二禅等而言。

'因为获得一个所摄的果位'是指获得一次来果或不还果所摄的证得。因此经中广说：因为在见道和修道的一切果位中获得一个果位所摄的证得。

'无漏离系得'是指如说'世间离贪圣者，离系得有二种'。因此，对于世间道所断的烦恼，会生起如百般无漏离系得，它们能持守所断。就像王宫虽是轮回之物，但若盖上国王印信，就不能说是其他人所有一样。

'由其力'是指由无漏离系得的力量。'不死故不退'中，这里认为所谓的摄持就是如说'不从果退者无死'等。若不如此，就像世间离贪那样会有死亡，但实际上退失者是不会死的。

若问种性是什么？毗婆沙师说是善根，由其差别而有此差别。经部师则认为是心的种子体性的功能。有退失法者在凡夫位时也有种子，故称为退失法者种性；在无学位时得此种子的运行，故称为退失法者。对于必死法者等也应当如是理解。

'其他补特伽罗也应当如是相应地计数'是指随法行者等。"

这段论文主要讨论了修道过程中的对治关系、证果的特征、离系得的性质，以及种性的概念等重要教理问题。其中涉及毗婆沙师和经部师两大部派对某些概念的不同诠释。



ཇི་ལྟར་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དབང་པོ་དང་རིགས་དང་ལམ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྩིས་པ་བཞིན་དུ་བརྩི་བར་ བྱའོ།།ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་དུས་དང་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ལ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མེད་ལ། དད་མོས་མཐོང་ཐོབ་ནི་རྟུལ་པོ་ཡིན་པས་ཡོད་དོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འདིར་མི་རྩི་སྟེ། མཐོང་ བའི་ལམ་གྱི་སྔ་རོལ་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ མོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པ་རྒྱུན་ཆགས་པ་གཞན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པའི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གསུམ་མ་ གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།།གནས་དྲུག་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།། །།འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་མི་ལྡན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་འདོད་པའི་ ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་འདོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་རྣོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ཡུལ་ལ་བྱ་བ་བྱས་ཏེ་གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ལ། གོང་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོར་རིགས་ན། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ ན་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཤེས་པས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐལ་པ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་གོང་མའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཡུལ་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ལ་བྱ་བ་ཡོད་དེ། དགྲ་ཕམ་པར་བྱ་བའི་མངོན་པར་འདོད་ པའི་གནས་འཇོམས་པ་བཞིན་ནོ།།བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཀུན་བསྡུས་པ་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེམས་ཀུན་བསྡུས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ་རྒྱས་པར་ནི་འགྲེལ་ བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཀུན་བསྡུས་པ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་གོང་ན་གཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་ཤེས་པ་ཡང་ཀུན་བསྡུས་པའི་སེམས་ལ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ལམ་ཤེས་པ་ནི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། གཉིད་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ནི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་བསྡུས་པ་ནི་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་སྔར་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་ལྟར་ནི་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ།དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པས་བསྡུས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བསྟན་བཅོས་དང་ཡང་འགལ་བ་མེད་དེ། ཀུན་བསྡུས་པའི་སེམས་དགེ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ གྱིས་བསྡུས་པ་དང་མ་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་བསྡུས་པའི་སེམས་ལ་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཤེས་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་སྟེ།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཀུན་བསྡུས་པའི་སེམས་དགེ་བ་ལ་དམིགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དགེ་བའི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་ལམ་གྱི་ བདེན་པས་བསྡུས་པ་ནི་ལམ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལུགས་ལས་ཆོས་དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

应当如同随信行者那样，从根器、种性、道、离贪和所依的角度来计数。'随其所应'是指，对于随法行者、见至和时解脱者，由于是利根的缘故，没有种性的差别；而信解见至由于是钝根，则有差别。
有顶离贪者在此不计，因为在见道之前，不存在以世间道离有顶贪的情况。或者说是对一部分离贪。
随道智是相续的，除了它的第一刹那，其余都是殊胜道。修道中的解脱智相续等其他也应当如此说明，例如尽智等，同样，除了阿罗汉的现法乐住和证得殊胜功德的三种道之外的其他道也是如此。这是第六处的解释。
关于'非欲界随'，如果说灭谛和道谛的法智虽然缘于无漏，是色界和无色界的对治，那么随智也应当承认是欲界的对治。但事实并非如此，因为诸智是锐利的，在完成自己境界的作用后才能作用于其他境界。由于上界还有修断的余习，所以可以作为对治，而随智对欲界则毫无作用，因为法智已经完成了所有作用。
不平等的遍行烦恼由于缘于上界，所以法智对于所破除的境界是有作用的，就像摧毁敌人所欲居住的处所一样。
'论中'是说，如果昏沉与一切摄心相应，就会与论典相违。怎么说呢？如论中说'能如实了知摄心'等，详细内容如注释所说。
随智怎么会缘于摄心呢？因为欲界以上没有睡眠，而随智又缘于色界和无色界。道智也不会缘于摄心，为什么呢？因为道智是缘道的，而睡眠纯粹是有漏的。道所摄的心也不与睡眠相应。
如前所说'摄心是对境界执著'，则没有上述过失，因为它不与烦恼性的睡眠相应所摄，也不会成为散乱。与论典也不相违，因为三界所摄和不摄的善摄心，能成立'了知摄心即是正知'这一说法。
缘于色界和无色界善摄心的是随智，缘于无漏善心、道谛所摄的是道智。烦恼性的则因为没有获得未来类似的，所以不同，因为教理中说'善法是有为所得'。

།ཕུང་པོ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་ བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་གིས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དག་གིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཁོར་ཡིན་པ་ནི་མི་རིགས་སོ། །དགེ་བ་ནི་འཁོར་མང་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་ལམ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་དགུ་རྣམ་གྲོལ་བློ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ དག་ན་རེ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ནུས་པ་ནི་བསིལ་བ་དང་དྲོ་བ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་ཉིད་དོ། །མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ་ ཆོས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་ནི་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པ་མེད་དེ།ལུང་བསྟན་མིན་འཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་ཡང་ཤེས་པ་གསུམ་ཁོ་ན་འཐོབ་སྟེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པའོ། །སོགས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། ཟད་པར་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི ལམ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་འཐོབ་སྟེ།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་སེམས་ཤེས་པ་གཉིས་འཐོབ་པོ།།ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྨོས་ཤེ་ན། དེ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མེད་ དེ་སེམས་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བའི་སྟོབས་ཀྱི་མིང་གི་ཁྱད་པར་རོ། །དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡུན་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་དང་ཐུང་ངུར་ འཚོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་དགུའི་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་པ་ཡིན་ན་སྐུ་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་པ་ཡིན་ལ།ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པ་ཡིན་ན་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པར་འགྱུར་བའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱུད་ལ་སོར་མོའི་ཕྲེང་བ་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།སྐྱོན་འདི་ནི་མེད་དེ་ཐུགས་རྗེ་མངའ་བ་གཞན་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཏན་དབྱུང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ནི་རེས་འགའ་དགོས་པ་ཆེས་བརླིང་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་བཏང་སྙོམས་སུ་མཛད་དེ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྐབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ ནི་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་བ་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དབྱུང་བར་མི་ནུས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དུས་རེ་ཞིག་སྤང་བར་བྱེད་དོ། །འདིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བསྲུང་བར་མི་ནུས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བསམ་གཏན་མཐའ་ ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་ལམ་གྱི་སླ་བའི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྨོན་ནས་ཤེས་པས་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་རང་དང་འོག་མའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ ལ་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།

所谓'随三蕴'是指受蕴、想蕴和行蕴。识蕴不属于随蕴，因为识本身不能作为识的眷属，这是不合理的。
所谓'善法眷属多'是因为与未来相似的获得和通达有关联的缘故。
无间道是烦恼的对治，所以是断道；他心智是解脱道，因为经中说'九种解脱智'。有些人说也是殊胜道。
功能是指冷热性质。异熟是指甜酸性质。
天眼通和天耳通是无记性，因此它们的解脱道是无记性，而无记法是没有未来得，因为经中说'无记得俱生'。
三种神通的解脱道中只能获得三种智：神足通智、宿命随念智和心差别智。
为什么说'等'呢？是为了表明在解脱、胜处、遍处等功德成就的禅定地解脱道中，也能获得世俗智的未来和他心智，因为他心智是由禅定根本定所摄。
凡夫离欲界贪和初禅贪的最后解脱道中获得世俗智和他心智二者。
为什么不说离第四禅贪呢？因为那是属于空无边处所摄，而他心智在无色界中是没有的，因为他心智是依靠色法而修成的，且属于禅定地。
无爱子力是力的特殊名称。'随顺时间'是与一切相应。
怎样呢？长寿短寿是指：当众生寿命八万岁时，佛陀寿命也是八万岁；当众生寿命百岁时，佛陀寿命也是百岁。
有人问：世尊对指鬘等人的烦恼生起，为什么说世尊安住于无烦恼？
这并非过失，具有大悲的其他圣者为了完全拔除烦恼，有时因为更重要的目的而对烦恼保持舍心，因为这与证悟的时机相应。
声闻由于远离了了知意乐和随眠的智慧，不能完全拔除一切种类的烦恼，所以暂时断除。此处说贪等是因为不能防护见所断。
'最后禅定'是因为与苦因相违且是道中最殊胜的缘故。
愿智不能现证无色界诸法，这是因为愿智属于第四禅地，而神通只缘自地及下地境界，愿智也与神通相同，应当如是了知。

།གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་དག་མི་དྲན་ན་ནི་འོ་ན་མདོ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟུགས་དག་གམ་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་སྔོན་གནས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ། །མདོ་ལས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འཁྲུལ་པ་མེད་པས་ཤེས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བཞེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མཁྱེན་པའི་ཡུལ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཚུལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མཛོད་ཀྱི་གནས་དྲུག པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་མི་བརྗོད་དོ།།ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ན་ནི་ཆོས་དྲན་ པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།ཟག་པ་ཟད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ ནི་བར་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།སྒྲ་ནི་རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་ལ། སྤྲུལ་པ་སེམས་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཀྱང་མེད་དོ། །སྤྲུལ་པ་སེམས་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། བསྟན་བཅོས་ལ་སྤྲུལ་པ་སེམས་དང་བཅས་ པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའམ་སེམས་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྨྲས་པ།སེམས་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལྷའི་མིག་གམ་རྣ་བ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལྟ་བ་དང་ཉན་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་བདུན་ པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།། །།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ན་རྟོག་པ་མེད་པ་དཔྱོད་པ་ཡོད་པས་ལྷན་ཅིག་དཔྱོད་པ་མེད་པར་དོགས་པ་བསུ་ནས་རྟོག་པ་མེད་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ན་ནི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པ་མེད་པས་རྟོག་པ་མེད དོ།།དེའི་ཕྱིར་དགའ་བ་དང་དཔྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་དཔྱོད་པ་ནི་རྟོག་པ་ལ་མི་འཁྲུལ་ཏེ་མེ་ལ་དུ་བ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་རྣམས་ཁོ་ན་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞི་གནས་སུ་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་དག་ན་རྒྱུ་ བ་རགས་པ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དེར་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་གཞག་ན་གཟུགས་མེད་པ་དག་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བ་ལྷག་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཞན་པས་དེ་དག་ལ་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི་སྲིད་དོ།།ས་གང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤས་ཆེ་བ་དེ་དག་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་ བ་གཞན་ཡང་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་ལ་ནི་ཡན་ལག་གི་སྒྲར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་ནི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ས་གང་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཚད་མར་ཕྱིན་པ་ནི་ཉན་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་གྱི་མེད་པར་གྱུར་པ་ལ་འདོད་པ་འདྲའི་ འགག་པ་དེ་དག་ཁོ་ནར་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ་བསམ་གཏན་དང་པོར་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་འགག་གོ།།གཉིས་པར་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་འགག་གོ། །གསུམ་པར་ནི་དགའ་བའོ། །བཞི་པར་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་འགག་གོ། །དེ་ཡན་ཆད་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡང་ཚར་ ཕྱིན་པས་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཡོད་པའི་ཡན་ལག་ལྔ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལས་ཡན་ལག་གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞི་བོར་ནས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡན་ལག་གཉིས་བོར་ནས་ བསམ་གཏན་གཉིས་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།དེ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་གསུམ་བོར་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ་དེ་ན་དགའ་བ་ཡང་མེད་པས་སོ། །ཡན་ལག་བཞི་བོར་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྣམ་པར་གཞག་ སྟེ་དེ་ན་བདེ་བ་ཡང་མེད་པས་སོ།

如果说不忆念无色界，那么经中佛陀说'忆念一切曾住于色界或无色界的一切相'，对此经中所说如何理解呢？有人说通过无误的推理而了知。其他人说仅凭意愿即能遍知，因为经中说'诸佛的智慧境界不可思议'。
由于在《俱舍论》第六品'持戒'等中广说断除烦恼的方法，故不说尽漏神通的修习。
问：尽漏神通如何是念住，因为它缘灭谛为境？答：若是缘灭谛的方面，则唯是法念住；若是尽漏相续的方面，则是四念住，故无相违。
阿阇黎善聚说：由知死生而遮遣对后际的愚痴，由尽漏神通而遮遣对中际的愚痴。
声音因为相续不断故不能变化，变化无心故也无意处和法处。问：变化无心从何而知？论中问：应说变化有心还是无心？答：应说无心。天眼或天耳与此不同，因为它们是从见闻方面成就，故恒时有识。
这是第七品的释论。
殊胜禅定中无寻有伺，为遮除疑虑无伺，故广说'无寻'等。殊胜禅定中因具喜乐故无伺无寻。因此，具喜具伺的伺不会错认为寻，如烟于火。
唯诸禅定具支，无色界则不具支。对此，有人说因为寂止一味，凡是粗重行相者立为支分，而无色界因寂静殊胜，一切心心所都极其微细，故彼等不可立支分。
心所为主的地，其他心所也非主要。一者不应称为支分声。故无色界中不立支分。
其他人说，在何地心所达到究竟，不是变微弱而是灭尽，即在彼等立支分。如初禅中苦及忧灭，第二禅中寻伺灭，第三禅中喜灭，第四禅中乐根灭。此上再无任何心所达究竟而灭。
因此，初禅具五支：寻、伺、喜、乐、定。舍去其中二支、三支、四支而立。舍去二支立第二禅，因彼无寻伺故。舍去三支立第三禅，因彼也无喜故。舍去四支立第四禅，因彼也无乐故。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་བོར་ནས་བསམ་གཏན་ལྷག་མ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་ཡོད་ཀྱང་ལྔ་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཏུ་བཤད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བོར་ ནས་བསམ་གཏན་གོང་མ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་པ་དེ་རྣམས་ཡན་ལག་ཏུ་མ་གསུངས་སོ། །དང་པོ་འཕགས་པའང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེས་ནི་རང་གི་ས་ལས་ཀྱང་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པས་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་དང་འཆི་འཕོ་བའི་སེམས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་གྲང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ལ་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པས་ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་རྣམས་ལ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་བཀག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་འདི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ ཡིན་ཞེ་ན།མི་སློབ་པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་པ་དེའི་རྗེས་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་འདའ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་དག་བྱུང་བར་མ་གྱུར་ན་མི་སློབ་པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མི་སློབ་པའི་མཚན་མ་ མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་དག་རྐྱེན་མ་ཚང་བར་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པས་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལ་ཞི་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་སོ།།འཇུག་པ་ཆད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞི་བའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཟག་མེད་པ་ལ་སོ་སོར་ བརྟགས་པས་འགོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལ་དམིགས་སོ།།འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྡང་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་སྡང་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་ཏུ་དེ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་གཉིས་ནི་སྟོང་ པ་དང་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྡང་བར་རིགས་ན།གསུམ་པ་ནི་ཞི་བ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྡང་བ་ཉིད་དུ་རུང་ཞེ་ན། མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་ཆོས་ལ་བསྔགས་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཉེར་བསྡོགས་གཉིས་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་དག་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཞི་བ་དང་རགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་གོང་མ་དང་འོག་མ་ལ་ངེས་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་བདུན་མི་འབྱིན་ ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་བྱམས་པ་ནི་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་དང་འདྲ་བར་གནས་པའོ། །སྙིང་རྗེ་ནི་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའོ། །དགའ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དག་གིས་དགའ་བའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དག་ ལ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དག་ལ་མི་གཏོད་པའོ།།གྲངས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཁ་དོག་གི་གཉེན་པོ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཡིན་ ཏེ།རྣམ་པར་ཐར་པ་འདི་གཉིས་ཀྱང་ཐག་བསྲིང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྨྲས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ན་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་ཡུལ་གང་ལས་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ།

正因为如此，舍弃了那些，为了建立其余禅定，虽然初禅中有其他心所，但仅说五种为支分，而想等诸法则不是。舍弃想等诸法而建立上地禅定是不合理的，因为这些在一切地中都存在的缘故。因此，初禅中那些不说为支分。
关于'首先是圣'这句话，由此表明因具有对自地也生厌离，是下地的对治，所以是无漏。那么对于《毗婆沙论》中所说'近分定的相续心和死亡心'如何理解？如果说无烦恼心没有相续，则近分定应成为与味相应，这种说法不对。因为这些在等持时阻碍烦恼，但在生起时并非烦恼。为了说明这一点，广说'以近分定心'等。
如何是非择灭呢？无学无相定出定后，有漏刹那若能生起，若它们不生起，则无学无相刹那将会生起。那些无学无相刹那因缘不具足而被非择灭所灭，因为非择灭缘于寂静相。因为是断绝趣入相的缘故，唯是寂静相。因为无漏中没有择灭，所以缘于非择灭。
关于'因为厌恶圣道'这句话，如何厌恶呢？因为对空性等行相背离的缘故。首先其他两种定因为以空和无常行相缘于彼，所以厌恶圣道是合理的。但第三种定缘于寂静无为法，如何能成为厌恶圣道呢？因为赞叹无学定趣入的因法。
'除了两种近分'是说除了第二禅等的近分定，因为它们以寂静和粗重等行相趣入，对上下地决定的缘故，不能引发七种圣道。
其他人说：慈是从内心深处对一切众生如自己般安住。悲是对他人苦不欢喜。喜是对他人圆满而欢喜。舍是对利害及其因缘不作意。
'如其数量'是说欲界色贪的对治是初禅解脱，初禅地色贪的对治是第二禅地解脱，应知这两种解脱也是远离的对治。
有人问：如何知道第二禅等中没有色贪？因为没有眼识。若于某境离贪，则必定也离于能执取的识，第二禅等中没有眼识等，因此可以成立它们已离色贪。

།ཁ་ ཅིག་ན་རེ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་མི་སྐྱེ་ལ།ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ་འདིར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་རྣམས་མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རང་ བཞིན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདིར་དོན་ནི་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ངན་པ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཁ་དོག་ངན་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཁ་དོག་བཟང་པོ་རྣམས་ཀྱང་དེ་འདྲ་བར་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་རོ་གཅིག་པར་བྱས་ནས་མཐོང་སྟེ། འདིའི་སེམས་ལ་དབང་བ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཟིལ་ གྱིས་མནན་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་བྱའོ།།ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་རྫོགས་པ་དག་གོ། །བརྒྱད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཟད་པར་འབྱུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ ཞེ་ན།ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པས་འདི་དག་འདི་དག་ཟད་པར་ས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའི་ཟད་པར་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་གཟུགས་ཀྱི་ སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་མི་འགལ་ལོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་རླུང་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་རླུང་གཟུགས་སུ་འོང་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཛོད་ཀྱི་གནས་དང་པོར། རླུང་ཚོགས་ཁམས་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བཤད་དེ་དེའི་ལུགས་ཀྱིས་སོ། །ཡང་། གང་དག་དེ་དང་འདྲ་བའང་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ ལུགས་ཀྱིས་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རླུང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་གང་དུ་ཁྱད་དུ་པར་འཕགས་ཤེ་ན། རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཙམ་དང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཐོབ་པ་དེས་གདོན་མི་ཟ་བར་གཞན་དག་ཀྱང་ཐོབ་སྟེ། ཡོན་ཏན་རིམ་གྱིས་འཛེག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱེ་སྟེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་།ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་རྣམས་ནི་གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྒྱུ་དང་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་གཟུགས་མེད་པ་སྐྱེའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་པའི་དབང་གིས་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་མི་སྐྱེ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བཤད་པ་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་གང་ཞིག་ཅེ་ན། རེ་ཞིག་མདོ་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཆོས་འཇུག་པ་ཤས་ཆེ་བ་དེ་དག་ཉིད་སྔོན་གྱི་བསམ་གཏན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ལུང་མེད་པར་བསམ་གཏན་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ། རང་བཞིན་དང་དངོས་པོ་ཉིད་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་སྔོན་གྱི་བསམ་གཏན་བསྒོམས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་ཐོས་པ་རྒྱས་པ་ལ་དེ་དག་མཐུན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཚེ་རབས་སྔ་མའི་སྐལ་པ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ནི་ ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱའོ་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ལུང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་རྟེན་ཡིན་ཏེ། ལུང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྟེན་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོགས་པར་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དམ་པའི་རྗེས་སུ་ཆོས་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རྟོགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོ་སྟོང་དུ་གནས་པའོ།

有些人说，对于好的颜色不会生起贪著，对于不好的颜色不会生起嗔恨，这就是所谓的胜解。其他人说，如果是这样的话，胜解就会成为无贪无嗔的本性，因此这里的意思是：将好的和不好的颜色都胜解后，就像不好的颜色一样，好的颜色也同样以不净相的方式成为一味，这就是对心的自在。
'胜解'是所知。'胜解而见'是指具有此因缘的圆满瑜伽。八种行境是欲界所行的色处。
如果问：遍处所缘的色处是如何的？由于地等与地界等有差别，所以这些称为地等遍处，而不是地界等遍处。地等也是以颜色和形状为自性，因此它们作为色处的对境并不相违。
有些人说'风是触处'，这是指那些认为风是色法的人。正因为如此，在《俱舍论》第一品中说'风聚即是界'，这是依据他们的观点。又说'有些与此相似'，依据这种观点，风如同地等一样只是色处，因为是以颜色和形状为自性。
如果问：如何逐渐殊胜？由于仅仅背离、胜解和遍满的缘故，因此是这样逐渐殊胜的。正因为如此，获得遍处的人必定也获得其他，因为功德是逐渐上进的。
其他人说，虽然解脱等分为小、中、大的差别，但解脱们只是因，遍处们只是果，而胜解们则是二者皆是。
由于因和业力而生于色界和无色界中的无色法，但依法性则不然。因为依灭坏力不生于无色界中。
如果问：所说的'依法性'中的法性是什么？首先，有些经部师说，那些法入增盛者，由于前世禅定习气的力量，不待教授而生起与禅定相应，这就是法性，即是自性和事物性的异名。
毗婆沙师们说，由于前世修习禅定的善法力量，对于多闻者来说，这些相应的法性即是：从前世平等因中产生同类果时的趋向即是法性。
其他人说，受持教法即是宣说、修行的所依，因为正确教法的所依是修行者们。通达宣说即是修行，因此只要有修行，正法就依随通达而住。
'通达是如此'是指住世一千年。

།ལུང་ནི་ཡུན་རིང་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་གི་ཕྱི་ནས་ཀྱང་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཕྱོགས་འདི་ཉིད་རིགས་པར་མཐོང་ངོ་། །ད་ལྟ་ལུང་གི་ཆོས་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་འཇུག་པ་རྙེད་པས་རྟོགས་པའི་ཆོས་ནི་མེད་དོ།།དབང་གྱུར་སྐྱེ་བོ་ནི་འདིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སློབ་མ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་པོ་ལུང་དང་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། རིགས་པ་དང་མི་འགལ་བའི་ལུང་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་སོ། །ལུང་འབོགས་པ་མེད་པར་བསོད་ནམས་ དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་རྙེད་པ་ན་རང་བྱུང་ངོ་།།རང་བྱུང་གི་བསྟན་པ་ནི་ལུང་དང་། དེ་སྟོན་པ་མདོ་དང་འདུལ་བ་དང་ཆོས་མངོན་པ་རྣམས་སོ། །ལུང་དང་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལྟ་བས་བསྟན་པ་གནས་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བསྟན་པ་གཅེས་འཛིན་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་ཞི་བར་གཤེགས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བར་རྗེས་སུ་བསྙེག་གོ།།འགྲོ་མགོན་ནི་སངས་རྒྱས་དང་དེའི་སྲས་རྣམས་སོ། །ཡོན་ཏན་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་ འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་བདག་ཉིད་དྲི་མ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དག་གིས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སེལ་བར་བྱེད་ལ།མ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་ནི་གེགས་བྱེད་པས་དྲི་མ་རྣམས་ཡོན་ཏན་འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ། །འདོམས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགལ་ཟླ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ལྐོག་མར་ སྲོག་ཕྱིན་འདྲ་སྟེ་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་ལྐོག་མར་སྲོག་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་པོ་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་བསྲུང་བར་ཞུགས་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་རྟོག་གེ་ངན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚིག་དང་དོན་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལ་དཀྲུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་བས་མཛད་ པ་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ།གནས་བརྒྱད་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།། །།ཉེ་བ་གང་དང་གོམས་པ་གང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལས་རྒྱུད་གཅིག་ལ་ལས་བཞི་པོ་ལྕི་བ་དང་ཉེ་བ་དང་གོམས་པ་དང་སྔོན་ དུ་བྱས་པ་དེ་དག་ཡོད་པས་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ལས་ལྕི་བ་སྔ་མ་ཡིན་པས་སྔར་སྨིན་ནོ།།ཉེ་བ་དང་གོམས་པ་དང་སྐྱེ་བ་སྔར་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཉེ་བ་སྔ་མ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་པས་སྔར་སྨིན་ནོ། །གོམས་པས་སྔར་བྱས་པ་དག་ལས་གོམས་པ་སྔ་མ་ཡིན་པས་སྔར་སྨིན་ནོ། །དེ་དག་མེད་ན་ཚེ་སྔ་མ་ལ་བྱས་པ་ལན་ གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།།ལོང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་རྣམས་སོ། །ཡང་ན་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ལ་སྒྲིབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཟབ་མོ་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཉི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞེ་ན་གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་དང་སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་ ཁྱད་པར་དང་འོད་ཟེར་གྱི་ཁྱད་པར་དང་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ།།གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཉི་མས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ནམ་མཁའ་ལ་མུན་པ་རྣམ་པར་འཇོམས་པ་ཡིན་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ནང་གི་མུན་པ་ཡིད་ལ་ཡུན་རིང་པོར་ཞུགས་པ་འཇོམས་བྱེད་དོ། །ཉི་མ་ཤེལ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་ངོ་ བོ་ཉིད་ཀྱིས་འབར་བས་ལྷང་ངེ་བ་ཡིན་ལ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་སྐུ་གཟུགས་སྟོབས་བཅུའི་དྲི་མ་མེད་པས་ལྷན་ནེ་བ་ཡིན་པ་སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། །ཉི་མའི་འོད་ཟེར་སྟོང་གིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་གསུང་གི་འོད་ཟེར་སྟོང་གིས་ཁྱབ་སྟེ་འོད་ཟེར་གྱིས་ནི་དེ་ ལྟ་བུའོ།།ཉི་མའི་ཡུལ་ནི་གླིང་བཞི་པ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཁམས་གསུམ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཆ་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོས་མཚུངས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉི་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་གིས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་ཇི་སྐད་ བཤད་པ་སྟོན་ཏོ།།ཕྱོགས་ཉིད་ཕྱོགས་ཙམ་སྟེ། ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་ལས་ཉུང་ངུ་འདི་བདག་གིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ།

所谓'教法长久住世'是千年之后的动词词尾，见此方为合理。现在不是没有教法，而是因烦恼得以生起，故无证悟法。
具权者，此处指佛陀的弟子，亲见者，具教证者，以及随顺不违正理教法者。
无需传授，圆满福德智慧资粮，自己证得一切智果位时即为自然觉悟。
自然觉者的教法即是教法，宣说此教法的经、律、论。
为使具教证的众生见解住世，精进修持者即是护持教法者，他们也趋入最极寂静。
怙主即是佛陀及其子。功德即是戒定慧自性，贪嗔痴自性垢染极为生起，以此遣除彼等遍知，于未来造障碍，故垢染摧毁功德。
'无违'即是无有对立故。如是如同气息入喉，佛陀教法如同气息入喉。
为何如此？因为无有守护导师教法的佛子，以及被恶劣诡辩者扰乱增益文义故。
此为堪布刚巴贝所造《阿毗达磨俱舍论注释随相》中第八品定品释。
从'何者近及何者串习'等广说中，一相续中有重业、近业、串习业、先作业四种，其中重业为先故先熟。
近业、串习业、前生所作业中，近业为先故其次熟。串习业较先作业为先故先熟。
若无彼等，则前世所作于其他时受报成熟。
何者非盲？即圣声闻慧眼。或者即是遮蔽圣教法性真如的词义。
因宣说甚深法故为日。云何？以对治差别、身相差别、光明差别、境界差别故。
云何以对治差别？日虽能破除外在虚空黑暗，世尊则能破除长久住于内心的黑暗。
日以水晶自性身相本性光明照耀，世尊亦以十力无垢身相光明照耀，身相差别即如是。
日以千光普照，世尊亦以正法语千光普照，光明即如是。
日之境为四洲，如来则为三界，故以少分相似法，如来如日。
如是'此仅是少分'等广说中，'如是如何'即显示如何所说。
分即少分，即'我说此少分大阿毗达磨论'是余词。

།གཞན་དག་ན་རེ། དེ་ལྟར་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པར་དགག་པ་འདི་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་ པ་ཡིན་ཏེ།བདག་གིས་མངོན་པའི་ཆོས་ནི་ཕལ་ཆེར་ནི། །ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ཚུལ་གྲུབ་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་འདི་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མཛོད་ཀྱི་གནས་བརྒྱད་པའི་ཞར་ལ་བྱུང་བར་འགྲེལ་པ་གང་ཟག་གཏན་ལ་འབེབས་པ་རྫོགས་སོ།། །།བདག་གིས་མཛོད་ཀྱི་ འགྲེལ་འདི་དཀའ་བའི་ཕྱིར།།སློབ་དཔོན་གྱི་ནི་ལུགས་སུ་རྣམ་པར་ཕྱེ། །ལོག་པར་གྱུར་གང་དེ་འདིར་བདག་གིས་ཉེས། །དོན་བཟང་གྲུབ་ལ་བློ་དེ་ཚད་མ་ཡིན། །དེ་ལྟར་བདག་གིས་སྟོན་གྱི་འགྲེལ་བཤད་གཞན། །དཔྱད་ནས་དེ་དག་སྟེན་སྔོན་བསྟོད་དངོས། །མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་རྗེས་ འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དེ་གྲཝ་སར་སྦྱར་བ་ཡིན།།བདག་གིས་མཛོད་བཤད་ལས་བྱུང་དགེ་བ་དྲི་མེད་མི་དགེ་འཇོམས་བྱེད་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཡིས་སེམས་ཅན་སྲིད་པ་གསུམ་གཏོགས་སྡུག་བསྔལ་མེས་གདུངས་མ་ལུས་མྱ་ངན་བཟླ་བྱ་སྟེ། །ཕྱི་ནས་བདག་ཉིད་ཀྱང་ནི་ཉོན་མོངས་དགྲ་བོ་མ་ལུས་རབ་འཇོམས་ སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་ནས།།སླར་སྐྱེའི་འཆི་བ་མེད་ཕྱིར་མྱ་ངན་འདས་པའི་གོ་འཕང་དམ་པ་རྒྱ་ཆེན་འགྲོ་བར་ཤོག་།སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་མངོན་པའི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་དུ་སོན་པས་མཛད་པ་ཆོས་མངོན་པའི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྫོགས་སོ།

其他人说道：'如此这般，这只是一部分'这句话，是专门针对无我的否定而说的，因为'我所说的对法大部分，是依照迦湿弥罗毗婆沙师的宗义而说'这句话已经由他自己说过了。
《俱舍论》第八品附带内容中解释补特伽罗抉择分已完。
我造此俱舍注释因其难解，依照阿阇黎的传统而分别。若有错误之处是我的过失，对于善义成就，此智慧是量。
如是我观察其他古注释，依止彼等前贤之赞颂。此《俱舍论注释·随相》是在德格寺撰写。
愿以我解说俱舍论所生无垢善业、摧毁不善之功德，令三界一切众生远离痛苦烈火之煎熬，悉皆解脱。
愿我之后亦能摧毁一切烦恼怨敌，证得佛果，因无再生死故，愿趣入广大殊胜涅槃果位。
由通达对法教典大海彼岸的阿阇黎嘎瓦贝所造的《对法注释·随相》圆满。

། །། འདི་གངས་ཆེན་པོ་ཏི་སེ་དང་ཡིད་བཞིན་གྱི་མཚོའི་ལྷོ་ངོས་རི་བོ་ཆེན་པོ་སྤོས་ཀྱི་ངད་ལྡང་བའི་འདབ། ཡུལ་པུ་རངས་སུ་དགེ་འདུན་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་དང་། དགེ་འདུན་སྤྱིར་གྱིས་གཡུ་ཕག་སྒུར་ལ་སོགས་པ་ཕུལ་ཏེ་བཀས་གཉེར་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཀ་ན་ཀ་བརྨ ་དང་།

在这冈底斯雪山和如意海南面的大香山脚下，
在普兰地区，以僧众为主的一百余人，
僧众共同供养松石弯钩等物，奉诏邀请印度堪布迦那迦跋摩和

D4097

ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་པ་ཚབ་ཉི་མ་གྲགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ་ཞིག་གོ། །[་]@##། ། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། སཱ་ར་ས་མུཙྪ་ཡ་ནཱ་མ་ཨ་བྷི་དྷརྨྨ་ཨ་བ་ཏཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། ཆོས་མངོན་པ་ལ་འཇུག་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཞེས་བྱ་བ། བམ་པོ་དང་ པོ།འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཆོས་མངོན་པའི་འབྲེལ་པ་དང་། དགོས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འབྲེལ་པ་གང་གི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་བརྩམས། རྩོམ་པ་འདིའི་དགོས་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། དེ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདིའི་འབྲེལ་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉིད་ལས་བསྟན་ཏེ། ཇི་སྐད་ དུ་ཤེས་རབ་ཅན་དག་ནི་འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པས་མ་ཐོབ་པའི་ཉམས་པས་ཀྱང་སྐྲག་པར་འགྱུར་ཞེས་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་འདིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་བརྩམས་སོ།།འབྲེལ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དགོས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཞན་པ་དང་། ཡིད་མི་གཞུངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཅི་ནས་ཚིག་ གི་ཚོགས་ཉུང་ཞིང་གསལ་བས་ཆོས་མངོན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱག་བྱ་བ་ཡང་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། བགེགས་ཞི་བར་བྱ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང་། གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་གནས་པ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དཔྱད་པ་དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་སོ། །དེའི་ཕྱོགས་ གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ་དེ་གང་ཞེ་ན་སྨྲས་པ།སྙིང་གི་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་སྤྱིར་སྙིང་ཞེས་བརྗོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་མཐའ་དག་སེམས་ལ་གནས་པས་གནས་པ་རྣམས་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་གྱི་གནས་གཙོ་བོ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཉིད་ལ་སྙིང་ཞེས་བྱ་བར་འདོགས་སོ།།དེ་ལ་ཡོད་པས་སྙིང་གི་སྟེ། དེ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། མུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མི་ཤེས་པ་ལ་བྱ་ཞེ་ན། ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་མུན་པ་ནི་མ་ནོར་ བར་མཐོང་བ་ལ་ཕྱིར་འཇིལ་བའོ།།མི་ཤེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །མུན་པ་ཅི་འདྲ་བ་ལ་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ངན་སོང་རྩ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ངན་པར་འགྲོ་བས་ངན་སོང་སྟེ། ངན་སོང་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་ལ་སོགས་པའོ། ། མི་འདོད་པའི་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེ་དག་གི་རྩ་བ་ནི་བྱེད་རྒྱུ་སྟེ་རྒྱུར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ཏུ་གང་འགྲོ་བ་དེ་ནི་ངན་པར་འགྲོ་བ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ངན་པར་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི འདིར་འཕགས་པའི་ལམ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལ་བྱའོ།།དེ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་པས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ངན་སོང་གི་རྩ་བའོ། །འདིས་དེའི་ཕྱི་ རོལ་གྱི་མུན་པ་དང་མཚུངས་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་ནི་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པར་རྡེག་འཆའ་བ་ལ་སོགས་པ་ངན་པར་སོང་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ། །གསུང་ཉིད་འོད་ཟེར་ཡིན་པས་གསུང་གི་འོད་ཟེར་ཏེ། མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་དྲུངས་ནས་འབྱིན་པའི་མཐུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འོད་ཟེར་དང་འདྲ་བས་འོད་ཟེར་དག་གོ། ། གསུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་བྱ་བ་དང་ཡོན་ཏན་དང་དུས་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ནི་སྒྲ་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ཚིག་ནི་ཡན་ལག་མེད་པ་དོན་གོ་བར་བྱེད་ནུས་པའོ། །སྒྲ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་ཡིན་པས་ཡན་ལག་མེད་པར་མི འཐད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལྟ་བུའོ།།གསུང་གི་འོད་ཟེར་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པའོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛད་པ་པོའི་མཚན་ཉིད་དེ། མཛད་པ་པོ་གང་གིས་གསུང་གི་འོད་ཟེར་བྱེད་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་མུན་པ་བཅོམ་སྟེ་བཅད་པའོ། །སུ་ངག་གི་ཞེ་ན། ལྷ་མི་རྣམས་ཀྱིའོ།

这是由大译师帕察尼玛扎所翻译。